İngiltərə
Norman istilası, kral hakimiyyətinin güclənməsi, parlamentin yaranması, Uot Tayler üsyanı, Al və Ağ qızılgül müharibəsi.
Bu dərsdə İngiltərənin XI–XVI yüzilliklərdəki tarixi Norman istilasından Tüdorlar sülaləsinin hakimiyyətinə qədər izlənilir. Anqlosakslarla vikinqlərin qaynayıb-qarışması nəticəsində formalaşan ingilislərdə feodallaşma prosesi 1066-cı ildə Hastinqs döyüşü ilə başa çatdı: Normandiya hersoqu Vilhelm İngiltərə kralının qoşunlarını məğlub edərək Londona daxil oldu və özünü kral elan etdi. İstila nəticəsində torpaqların böyük hissəsi kralın mülkünə çevrildi, kəndlilər isə əsasən təhkimli vəziyyətinə düşdü, mülki idarəçilik və ali kilsə vəzifələrində isə yerliləri normanlar əvəz etdi. XII yüzillikdə II Henrixin məhkəmə islahatı (azad adamların ödənc müqabilində kral məhkəməsinə müraciəti) və hərbi islahatı ("qalxan pulu" ilə muzdlu cəngavərlərin cəlbi) kral hakimiyyətini daha da gücləndirdi. 1265-ci ildə iri feodallar, ali ruhanilər, cəngavərlər və şəhər nümayəndələrindən ibarət ilk parlament çağırıldı; o, sonralar vergi təyin etmək və qanun qəbul etmək hüquqları qazandı. XIV yüzillikdə qara ölüm epidemiyası və ağır əmək qanunları 1381-ci ildə Uot Taylerin başçılığı ilə kəndli üsyanına səbəb oldu. XV yüzilliyin ikinci yarısında Al və Ağ qızılgül müharibəsi Tüdorlar sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsi ilə nəticələndi.
Məsələn: 1588-ci ildə İspaniyanın "Məğlubedilməz armada" adlı dəniz donanmasının məğlub edilməsi İngiltərənin dəniz ticarətindəki mövqeyini gücləndirdi.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə |
|---|---|
| 1066 | Hastinqs döyüşü — Norman istilası başa çatdı, Vilhelm İngiltərə kralı oldu |
| 1265 | İngiltərə tarixində ilk dəfə parlament çağırıldı |
| 1381 | Uot Taylerin başçılığı ilə kəndli üsyanı baş verdi |
| 1455—1485 | Al və Ağ qızılgül müharibəsi getdi |
| 1588 | İspaniyanın "Məğlubedilməz armada"sı məğlub edildi |
Yalnız dərsdə göstərilən tarixlər.
| Hadisə | Səbəb | Nəticə |
|---|---|---|
| Hastinqs döyüşü (1066) | Vilhelmin ölmüş İngiltərə kralı ilə qohumluğuna əsaslanan taxt iddiası | Vilhelm qalib gəldi, Londona daxil olub özünü İngiltərə kralı elan etdi |
| Uot Tayler üsyanı (1381) | Yüzillik müharibə dövründə vergilərin artırılması | Kral hiylə ilə üsyanı yatırdı, lakin vergilər azaldıldı və təhkimçilikdən azadlıq sürətləndi |
| Al və Ağ qızılgül müharibəsi (1455—1485) | İki feodal qrupunun hakimiyyət uğrunda mübarizəsi | Tüdorlar sülaləsi hakimiyyətə gəldi, VII Henrix mütləq monarxiyaya keçidi başlatdı |
Əsas hadisələrin səbəb-nəticə əlaqəsi.
- 1Səbəbi tap: Normandiya hersoqu Vilhelmin ölmüş İngiltərə kralı ilə qohumluğuna əsaslanan taxt iddiası onun bu ölkəyə yürüşü üçün bəhanə oldu.
- 2Aralıq nəticəni gör: 1066-cı ildə Hastinqsdə baş verən döyüşdə norman oxçularının ilk hücumu uğursuz oldu, lakin normanlar hiylə işlədərək geri çəkildikdən sonra sürətli atlı qoşunları dağınıq anqlosaks piyadalarını məğlub etdi.
- 3Yekun nəticəni çıxar: Döyüşdən qalib çıxan Vilhelm Londona daxil olub özünü İngiltərə kralı elan etdi və Norman istilası bununla başa çatdı.
- 11066-cı il: Norman istilası ilə bütün ölkə ərazisi yeni kralın mülkü elan edildi və kral ən böyük torpaq sahibinə çevrildi.
- 2XII yüzillik: II Henrixin məhkəmə islahatı (azad adamların ödənc müqabilində kral məhkəməsinə müraciəti) və hərbi islahatı ("qalxan pulu" ilə muzdlu cəngavərlərin cəlbi) kral hakimiyyətini daha da gücləndirdi.
- 31265-ci il: İlk parlamentin çağırılması ilə kral vergiləri artıq parlamentlə razılaşdırıb təyin edə bilirdi.
Vilhelmi fəthdən əvvəl artıq İngiltərə kralı hesab etmək səhvdir — mətndə o, fəthə qədər yalnız Normandiya hersoqu adlandırılır, İngiltərə kralı adını yalnız Londona daxil olduqdan sonra alır.
Hastinqs döyüşündə ilk hücumu edən norman oxçularının uğurlu olduğunu düşünməyin — mətndə bu hücumun anqlosaksların geniş qalxanları səbəbindən uğursuz olduğu göstərilir.
II Henrixin məhkəmə islahatını (kral məhkəməsinin genişlənməsi) hərbi islahatı (qalxan pulu və muzdlu cəngavərlər) ilə qarışdırmayın — mətndə bunlar ayrı-ayrı islahatlar kimi göstərilir.
1265-ci ildə çağırılan ilk parlamentin vergi təyin etmək hüququnu XIV yüzillikdə qazandığı qanunvericilik hüququ ilə eyni vaxtda əldə etdiyini düşünməyin — mətndə bu iki hüququn fərqli dövrlərdə formalaşdığı göstərilir.
Uot Tayler üsyanının məğlub olmasını heç bir nəticə əldə edilmədiyi ilə eyni tutmayın — mətndə üsyandan sonra vergilərin azaldıldığı və təhkimçilikdən azadlığın sürətləndiyi göstərilir.
Qaydalar
- 1Anqlosakslar və vikinqlərin qaynayıb-qarışması nəticəsində formalaşan ingilislərdə feodallaşma prosesi XI yüzilliyin ikinci yarısında Normandiya hersoqu Vilhelmin başçılıq etdiyi Norman istilası (1066, Hastinqs döyüşü) ilə başa çatdı.
- 2Norman istilasından sonra bütün ölkə ərazisi yeni kralın mülkü elan edildi, torpaqların yeddidə biri və şəhərlərin çoxu kralın xüsusi mülkünə çevrildi, kəndlilər isə əsasən təhkimli vəziyyətinə salındı.
- 3II Henrixin məhkəmə islahatı (azad adamların ödənc müqabilində kral məhkəməsinə müraciəti) və hərbi islahatı ("qalxan pulu" müqabilində muzdlu cəngavərlərin cəlbi) kral hakimiyyətini gücləndirdi və feodal dövlətinin mərkəzləşdirilməsinə kömək etdi.
- 41265-ci ildə çağırılan ilk parlamentdə iri feodallar, ali ruhanilər, cəngavərlər və şəhərlərin nümayəndələri təmsil olunurdu; XIV yüzillikdə parlament vergi təyin etmək hüququ ilə yanaşı qanunların qəbulunda iştirak hüququ da qazandı.
- 5XV yüzilliyin ikinci yarısında (1455—1485) Al və Ağ qızılgül müharibəsi Tüdorlar sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsi ilə başa çatdı; VII Henrixin siyasəti İngiltərədə mütləq monarxiyanın yaranması prosesini başlatdı.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir