Fransa
Mərkəzləşdirilmiş dövlət, Yüzillik müharibə, Janna d'Ark, Jaklar üsyanı.
XI yüzillikdən Fransada kənd təsərrüfatı yeni qoşqu sistemi sayəsində inkişaf etdi, sənətkarlığın kənddən ayrılması isə X yüzillikdə şəhərlərin yenidən canlanmasına gətirib çıxardı. Ölkənin cənubunda feodal münasibətləri şimala nisbətən zəif idi, çünki şəhərlər inkişaf etmiş və dağlıq bölgələrdə azad icmalar qalmışdı. XIII yüzilliyin sonunda Paris Şimali Fransanın ən böyük iqtisadi mərkəzinə çevrildi, şəhərlər isə daxili bazarın formalaşmasında maraqlı olduğu üçün kral hakimiyyətini müdafiə edirdi. XII yüzillikdən başlayan mərkəzləşdirmə siyasəti nəticəsində Tuluza qraflığı birləşdirildi, kral məhkəməsi, kral müfəttişləri və vahid pul sistemi quruldu. IV Gözəl Filippin kilsə torpaqlarına vergi qoyması Roma papası ilə münaqişəyə səbəb oldu; bu mübarizədə dəstək qazanmaq üçün o, 1302-ci ildə Baş ştatlar çağırdı və papanı özündən asılı vəziyyətə saldı. 1337-ci ildə başlayan Yüzillik müharibədə Fransa Puatye döyüşündə (1356) məğlub oldu, lakin Janna d'Arkın rəhbərliyi ilə 1429-cu ildə Orlean azad edildi və müharibə 1453-cü ildə Fransanın xeyrinə başa çatdı. Ağır vergilər 1358-ci ildə Jaklar üsyanına səbəb oldu, mərkəzləşdirmə isə XI Lüdoviq dövründə başa çatdı.
Məsələn: Puatye döyüşündə fransız ordusu sayca çox olsa da, vahid komandanlığın olmaması ingilislərin qələbəsinə şərait yaratmışdır.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə |
|---|---|
| 1337 | Yüzillik müharibə İngiltərənin Fransaya hücumu ilə başladı |
| 1356 | Puatye döyüşündə Fransa məğlub oldu, kral əsir düşdü |
| 1415 | Azenkur döyüşündə ingilislər qalib gəldi |
| 1429 | Janna d'Arkın rəhbərliyi ilə Orlean mühasirədən azad edildi |
| 1453 | Müharibə sülhlə başa çatdı, yalnız Kale limanı ingilislərdə qaldı |
Yalnız dərsin mətnində göstərilən tarixlər.
| Cəhət | İngilis qoşunu | Fransız qoşunu |
|---|---|---|
| Say və təşkil | Sayca az, lakin yaxşı təşkil olunmuşdu | Sayca çox, lakin təşkilatsız idi |
| Komandanlıq | Bütün qüvvələr baş komandana tabe idi | Kral yalnız öz dəstəsinə komandanlıq edirdi |
| Oxçular | Bacarıqlı oxçular atlı qoşunu dəstəkləyirdi | Oxçular az idi, cəngavərlərlə əlaqələndirilmirdi |
| Bütövlük | Qoşun növləri bir-biri ilə yaxşı əlaqələndirilmişdi | Ordu iri feodalların dəstələrinə parçalanmışdı |
Dərslikdəki Puatye döyüşü cədvəlinə əsasən.
- 11-ci fakt: Fransız ordusu sayca çox idi, lakin vahid komandanlıq yox idi.
- 22-ci fakt: Ordu iri feodalların dəstələrinə parçalanmışdı, kral yalnız öz dəstəsinə komandanlıq edirdi.
- 3Nəticə: İngilis oxçularının atlı qoşunla düzgün əlaqələndirilməsi qələbə qazandırdı və fransız kralı əsir düşdü.
- 11356: Puatye döyüşündə Fransa məğlub oldu, kral əsir düşdü.
- 21415: Azenkur döyüşündə ingilislər qalib gəldi, Fransanın şimalı işğal olundu.
- 31429: Janna d'Arkın rəhbərliyi ilə Orlean mühasirədən azad edildi — ardıcıl məğlubiyyətlərdən sonra ilk böyük qələbə.
- 41453: Müharibə sülhlə başa çatdı, yalnız Kale limanı ingilislərdə qaldı.
Bir çox şagird «Yüzillik müharibə»nin düz 100 il davam etdiyini düşünür, halbuki o, 1337-1453-cü illər arasında, yəni 116 il sürmüşdür.
Puatye döyüşü ilə Azenkur döyüşünü qarışdırmaq olmaz: Puatye 1356-cı ildə, Azenkur isə 1415-ci ildə baş vermişdir.
Janna d'Arkın qələbəsi (1429, Orlean) ilə müharibənin sona çatması (1453) eyni il deyil — aralarında 24 il fərq var.
Baş ştatların çağırılması (1302) Yüzillik müharibənin başlamasından (1337) əvvəl olmuşdur — ardıcıllığı qarışdırmayın.
Jaklar üsyanı (1358) ilə Yüzillik müharibə (1337-1453) eyni hadisə deyil; üsyan müharibənin gedişində, ağır vergilər üzündən baş vermişdir.
Qaydalar
- 1Fransada mərkəzləşdirmə siyasəti XII yüzillikdən əvvəlcə ölkənin şimalından başlanmışdır.
- 2Mərkəzləşdirilmiş dövlətin yaranmasına ən böyük maneə iri feodallar olmuşdur.
- 3IV Gözəl Filipp 1302-ci ildə Roma papası ilə mübarizədə xalqın dəstəyini qazanmaq üçün Baş ştatlar çağırmışdır.
- 4Yüzillik müharibə 1337-ci ildə İngiltərə kralının Fransa taxtına iddiası bəhanəsi ilə başlamışdır.
- 5Puatye döyüşündə (1356) fransız ordusunun vahid komandanlığı olmadığı üçün ingilislər qalib gəlmişdir.
- 6Janna d'Arkın rəhbərliyi ilə 1429-cu ildə Orleanın azad edilməsi Fransa üçün dönüş nöqtəsi olmuşdur.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir