Dərbənd, Bakı və Quba xanlıqlarının işğalı
1806-cı ildə Sisianovun öldürülməsi, Dərbənd, Bakı və Quba xanlıqlarının işğalı və işğaldan sonrakı üsyanlar.
Rus qoşunlarının baş komandanı hələ 1805-ci ilin əvvəlində Bakını ələ keçirmək üçün donanmanı Xəzərə göndərmişdi, lakin dənizdən çıxarılan desant dəstəsi Abbas mirzənin göndərdiyi kömək və Qubalı Şeyxəli xanın qüvvələri qarşısında geri çəkilməyə vadar edildi. 1806-cı ilin əvvəlində böyük qoşunla Şamaxı tərəfdən irəliləyən Sisianov Bakının iki kilometrliyində dayanıb qalanın təslim edilməsini tələb etdi. Hüseynqulu xan şərtləri qəbul etdiyini bildirdi və açarları təqdim etmək üçün qaladan çıxdı, görüş zamanı isə onun əmisi oğlu İbrahim bəy Sisianovu öldürdü. Bu xəbər rus hücumunu təxirə saldı. Elə həmin il rus qoşunları Quba xanına tabe olan Dərbəndi tutdu, payızda isə Bakı və Quba xanlıqları işğal edildi; Lənkəran, İrəvan və Naxçıvan xanlıqları istisna olmaqla, Azərbaycanın şimal ərazisi Rusiyanın hakimiyyəti altına keçdi. Müharibə davam edirdi: 1808-ci ildə İrəvan mühasirəsi uğursuz oldu, 1809-cu ildə Qacar qoşunu Qarababa kəndi yaxınlığında qalib gəldi. İşğal olunmuş torpaqlarda üsyanlar qalxdı və sonda yatırılsa da, xalq kütləvi itaətsizlik göstərməkdə davam edirdi.
Məsələn: 1810-cu ilin yayında xalqın yardımına arxalanan Quba hakimi Şeyxəli xan rus qoşununu Gilgilçay üzərində məğlub etdi.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə |
|---|---|
| 1805-ci ilin əvvəli | Rus donanması Bakını almaq üçün Xəzərə göndərildi, desant geri çəkilməyə vadar edildi |
| 1806-cı il | Sisianov öldürüldü, Dərbənd tutuldu |
| 1806-cı ilin payızı | Bakı və Quba xanlıqları işğal edildi |
| 1808-ci il | İrəvan mühasirəsi uğursuz oldu |
| 1809-cu il | Qacar qoşunu Qarababa kəndi yaxınlığında qalib gəldi |
| 1810-cu ilin yayı | Şeyxəli xan rus qoşununu Gilgilçay üzərində məğlub etdi |
Dərbənd, Bakı və Quba xanlıqlarının işğalı və işğaldan sonrakı hadisələr.
| Hakim | Ərazi |
|---|---|
| Hüseynqulu xan | Bakı |
| Şeyxəli xan | Quba |
| Səlim xan | Şəki |
| Mehdiqulu xan | Qarabağ |
| Mustafa xan | Şirvan |
Hər hakim öz xanlığı ilə yadda saxlanmalıdır.
- 1İlk addım: Rus donanması Bakını ələ keçirmək üçün Xəzərə göndərildi.
- 2İkinci addım: Rus qoşunu İrəvanı mühasirəyə aldı.
- 3Üçüncü addım: Qacar qoşunu Qarababa kəndi yaxınlığında qələbə qazandı.
- 4Son addım: Şeyxəli xan Gilgilçay üzərində rus qoşununu məğlub etdi.
- 1Başlanğıc: Bəzi bədniyyət adamlar İbrahimxəlil xanı mayora şərlədilər.
- 2Aralıq addım: Mayor gecə bir dəstə döyüşçü ilə xanın məskəninə yollandı.
- 3Nəticə: İbrahimxəlil xan bəzi ailə üzvləri və yaxın adamları ilə birlikdə öldürüldü, bundan sonra Şəki xanı Səlim xan Rusiya ilə əlaqələri kəsib əhalini üsyana qaldırdı.
Qarababa qələbəsini (1809, Qacar qoşunu) Gilgilçay qələbəsi ilə (1810, Şeyxəli xan) qarışdırma — ayrı-ayrı ilin, ayrı-ayrı qalibin hadisəsidir.
Sisianov açıq döyüşdə deyil, qalanın təslimi üçün keçirilən görüş zamanı öldürüldü; Bakı şəhəri bundan sonra, elə həmin ilin payızında işğal edildi.
Dərbənd Quba xanına tabe idi, Bakı xanlığının bir hissəsi deyildi.
Hər hakimi öz ərazisi ilə yadda saxla: Hüseynqulu xan — Bakı, Şeyxəli xan — Quba, Səlim xan — Şəki, Mehdiqulu xan — Qarabağ, Mustafa xan — Şirvan.
Qaydalar
- 1Sisianovun öldürülməsi ilə Bakının işğalını bir-birindən ayır: o, açıq döyüşdə deyil, qalanın təslimi üçün keçirilən görüş zamanı öldürüldü, şəhər isə bundan sonra işğal edildi.
- 2Hər hakimi öz ərazisi ilə yadda saxla: Hüseynqulu xan — Bakı, Şeyxəli xan — Quba, Səlim xan — Şəki, Mehdiqulu xan — Qarabağ, Mustafa xan — Şirvan.
- 3Dərbəndin Quba xanına tabe olduğunu unutma, onu Bakı xanlığının bir hissəsi kimi düşünmə.
- 4Kömək göndərən tərəflə köməyi alan tərəfi qarışdırma: Abbas mirzə və Şeyxəli xan kömək göndərdi, Hüseynqulu xan isə kömək istəyən tərəf idi.
- 5Ardıcıllıq sualında hadisələri illərinə görə düz: 1805, 1806, 1808, 1809, 1810.
- 6Bir qələbənin kimə aid olduğunu dəqiqləşdir: Qarababa qələbəsi Abbas mirzənin, Gilgilçay qələbəsi isə Şeyxəli xanın adı ilə bağlıdır.
Məşq
7 asan · 7 orta · 7 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir