hist7-um-8· Ümumi tarix: Dünya ölkələri III–XI yüzilliklərdə· ~13 dəq

Frank dövləti

Roma imperiyasının süqutundan sonra Qalliyada yaranan Frank dövləti, Hlodviqin hakimiyyəti, Böyük Karlın imperiyası və onun 843-cü ildə bölünməsi.

Roma imperiyasının zəiflədiyi dövrdə Reyn çayı boyunca yaşayan german tayfaları imperiya sədlərini yararaq Qərbi Roma ərazilərinə yürüşlər etdi və burada öz barbar krallıqlarını qurdu. Bu tayfalardan franklar Qalliyada, yəni müasir Fransanın ərazisində məskunlaşdı. V yüzilliyin sonlarında Hlodviqin başçılığı ilə birləşən frank tayfaları Qalliya istiqamətində yürüşə başladı və 486-cı ildə Suasson yaxınlığında keçmiş Roma canişininin qüvvələrini məğlub etdi. Hlodviq özünü kral elan etdi, xristianlığı qəbul etdi və öz dövründə ilk Frank qanunlar toplusu tərtib olundu. Dövlətin ən qüdrətli dövrü Böyük Karlın (768–814) hakimiyyəti illərinə təsadüf etdi; o, saks tayfalarına və Avar xaqanlığına qarşı uzun müharibələr apardı, 800-cü ildə isə Roma papası onu imperator elan etdi. Onun vəfatından sonra varisləri arasındakı mübarizə dövləti zəiflətdi və 843-cü ildə Verden şəhərində imperiya üç hissəyə bölündü. Bu bölgü Qərbi Avropada uzun sürən feodal dağınıqlığına yol açdı.

📌Nümunə

Məsələn: 843-cü ildə Verden şəhərində Böyük Karlın üç nəvəsi imperiyanı bölərək gələcək Fransa, Almaniya və İtaliya dövlətlərinin əsasını qoydu.

Əsas terminlər

German tayfaları — Romalıların Reyn çayından qərbdə yaşayan müxtəlif tayfalara verdiyi ümumi ad.
Barbar krallıqlar — German tayfalarının Qərbi Roma imperiyasının süqutundan sonra onun ərazilərində yaratdığı dövlətlərə verilən ad.
Hlodviq — Frank tayfalarının ittifaqına başçılıq edən, 486-cı il döyüşündən sonra Qalliyanın bir hissəsini ələ keçirən və bir neçə ildən sonra özünü Frank dövlətinin kralı elan edən hökmdar.
Böyük Karl — 768–814-cü illərdə hakimiyyət sürən, 800-cü ildə Roma papası tərəfindən imperator elan edilən Frank hökmdarı.
Verden müqaviləsi — 843-cü ildə Böyük Karlın üç nəvəsi arasında Frank imperiyasını bölən saziş.
Feodal dağınıqlığı — IX–XI yüzilliklərdə Qərbi Avropada dövlətlərin iri və kiçik feodal mülklərinə bölünməsi nəticəsində yaranan vəziyyət.
Frank dövləti — xronologiya
TarixHadisə
486Suasson yaxınlığındakı döyüşdə franklar keçmiş Roma canişininin qüvvələrini məğlub etdi
768–814Böyük Karlın hakimiyyəti — Frank dövlətinin ən qüdrətli dövrü
800Roma papası Böyük Karlı Romada imperator elan etdi
843Verden şəhərində Karlın üç nəvəsi imperiyanı böldü
962Alman kralı I Otto Romada papa tərəfindən imperator elan edildi

V yüzilliyin sonlarında Hlodviqin başçılığı ilə frank tayfaları Qalliya istiqamətində yürüşə başladı.

Frank qanunlarında cərimələr
ƏməlCərimə
Azad adamı öldürən qulun sahibinə200 solid
Öküz və ya bahalı inək oğurlamağa35 solid
Kral öküzünü oğurlamağa90 solid
Azad kişini təhqir etməyə3 solid
Azad qadının şərəfini sübutsuz təhqir etməyə45 solid

Bu cərimələr Hlodviqin dövründə latın dilində tərtib olunan Frank qanunlar toplusunda öz əksini tapmışdır.

✎Səbəb–nəticə zəncirinin qurulması: Frank dövlətinin yaranması
  1. 1Fakt: Qərbi Roma imperiyası zəiflədikcə german tayfaları Reyn çayı boyunca sədləri yararaq imperiya ərazisinə yürüşlər etdi.
  2. 2Nəticə: Franklar Qalliyada məskunlaşdı və 486-cı ildə Suasson yaxınlığında keçmiş Roma canişininin qüvvələrini məğlub etdi.
  3. 3Yekun nəticə: Hlodviq özünü Frank dövlətinin kralı elan etdi və Frank dövləti meydana gəldi.
✎Xronoloji ardıcıllığın müəyyən edilməsi: Hlodviqdən imperiyanın bölünməsinə
  1. 1Başlanğıc: V yüzilliyin sonlarında Hlodviqin başçılığı ilə Frank dövləti yarandı.
  2. 2Davam: 768–814-cü illərdə Böyük Karlın hakimiyyəti dövründə dövlət ən qüdrətli dövrünü yaşadı və 800-cü ildə o, imperator elan edildi.
  3. 3Yekun: 843-cü ildə Verden şəhərində Karlın üç nəvəsi imperiyanı üç hissəyə böldü.
🚫Tez-tez səhv

Bəzi şagirdlər elə bilir ki, Frank dövləti Almaniyada yaranıb, halbuki mətndə deyilir ki, franklar Qalliyada, yəni müasir Fransanın ərazisində məskunlaşıb.

🚫Tez-tez səhv

Bəzi şagirdlər imperiyanın bölünməsini Böyük Karlın hakimiyyəti dövrünə aid edir, halbuki Verden müqaviləsi onun vəfatından sonra, 843-cü ildə bağlanıb.

⚠️Diqqət

Frank qanunlarında cərimələr əməlin ağırlığından asılı olaraq fərqlənirdi — azad kişini təhqir etmək 3 solid, kral öküzünü oğurlamaq isə 90 solid cərimə ilə nəticələnirdi; bu rəqəmləri qarışdırmayın.

💡Qeyd

Roma papası 800-cü ildə Böyük Karlı, 962-ci ildə isə alman kralı I Ottonu imperator elan edib — bu, iki fərqli hadisədir.

Qaydalar

  1. 1Frank dövləti Qərbi Roma imperiyasının süqutundan sonra Qalliyada (müasir Fransa) yaranan dövlətlər arasında ən uğurlu və uzunömürlü olub.
  2. 2486-cı ildə Suasson yaxınlığındakı döyüşdən sonra Hlodviq Qalliyanın bir hissəsini ələ keçirib, bir neçə ildən sonra isə özünü Frank dövlətinin kralı elan edib.
  3. 3Hlodviqin xristianlığı qəbul etməsi ruhanilərin və yerli əhalinin rəğbətini qazandırıb, Roma-german mədəni birliyinin yaranmasına şərait yaradıb.
  4. 4Frank dövlətinin ilk qanunlar toplusu Hlodviqin dövründə frankların adət-ənənələri və Roma hüququ əsasında tərtib olunub və IX yüzillikdə də qüvvədə qalıb.
  5. 5Böyük Karlın hakimiyyəti (768–814) Frank dövlətinin ən qüdrətli dövrü olub; 800-cü ildə Roma papası onu imperator elan edib.
  6. 6843-cü ildə Verden şəhərində Karlın üç nəvəsi imperiyanı bölüb, bu bölgü IX–XI yüzilliklərdə davam edən feodal dağınıqlığına səbəb olub.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq