Həqiqi ədədlər
Rasional və irrasional ədədləri tanıyın, onları ədəd oxunda yerləşdirin və kvadrat kökün təqribi qiymətini tapın.
Hər bir ədədi kəsri şəklində (, ) yazmaq mümkündürsə, o rasional ədəddir; bu kəsrin bölünməsindən ya sonlu, ya da sonsuz dövri onluq kəsr alınır. Dövrü olmayan sonsuz onluq kəsrlə ifadə olunan ədədlər isə irrasional ədədlərdir; natural ədədinin tam kvadratı deyilsə, irrasionaldır. Rasional ədədlər çoxluğu Q, irrasional ədədlər çoxluğu İ hərfi ilə işarə olunur; onların birləşməsi həqiqi ədədlər çoxluğunu (R) əmələ gətirir və münasibəti doğrudur. Ədəd oxunun hər nöqtəsinə bir həqiqi ədəd, hər həqiqi ədədə isə bir nöqtə uyğundur; sağdakı nöqtəyə uyğun ədəd solda olandan böyükdür, buna görə olduqda olur. Kvadrat kökün dəqiq qiyməti tapılmadıqda onu iki ardıcıl tam ədəd arasında yerləşdirməklə, sonra vergüldən sonrakı rəqəmləri ardıcıl sınaqla və ya interpolyasiya düsturu ilə təqribi hesablamaq mümkündür.
Məsələn: olduğundan alınır, yəni ədədi ədəd oxunda 8 və 9 tam ədədləri arasında yerləşir.
Əsas terminlər
| Ədədin kvadrat kökü | Ən yaxın tam kvadrat köklər | Hansı iki tam ədəd arasında | Təqribi olaraq kəsrlə | Təqribi olaraq onluq kəsrlə | Kalkulyatorla hesablama |
|---|---|---|---|---|---|
| və | 9 və 10 | 9,526 | 9,539 | ||
| və | 3 və 4 | 3,714 | 3,741657 |
- 1Tam ədədləri müəyyən et: olduğundan , yəni .
- 2Kəsr hissəsini hesabla: olduğundan təqribi qiymət alınır.
- 3Kalkulyatorla yoxla: Kalkulyatorla hesablasaq, alınır ki, bu da təqribi nəticəyə yaxındır.
Dövri onluq kəsrlər — məsələn — həmişə rasional ədədlərdir; onları irrasional hesab etmək səhvdir.
Kvadrat kökün təqribi qiymətini taparkən əvvəlcə ən yaxın tam kvadratları tapmaq, sonra vergüldən sonrakı rəqəmləri ardıcıl sınaqdan keçirmək lazımdır.
Qaydalar
- 1Rasional ədəd kəsri şəklində yazılır, burada , ; bölmədən sonlu və ya dövri onluq kəsr alınır.
- 2Dövrü olmayan sonsuz onluq kəsrlə ifadə olunan ədədlər irrasional ədədlərdir.
- 3 natural ədədinin tam kvadratı deyilsə, irrasional ədəddir.
- 4Rasional və irrasional ədədlərin birləşməsi həqiqi ədədlər çoxluğunu əmələ gətirir: .
- 5 olduqda olur.
- 6Kvadrat kökün təqribi qiymətini tapmaq üçün əvvəlcə onu iki ardıcıl tam ədəd arasında yerləşdirmək, sonra vergüldən sonrakı rəqəmləri ardıcıl sınaqla dəqiqləşdirmək lazımdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir