lit7-5.8· Fəsil 5: Təbiətə vurğunluq, təbiətə qayğı· ~13 dəq

Hüseyn Arif — Yaşıl işıq

Lirik şeir: ağac əkib torpağı qorumaq çağırışı.

Hüseyn Arifin “Yaşıl işıq” şeiri VII sinif Ədəbiyyat dərsliyində “Təbiətə vurğunluq, təbiətə qayğı” fəslində yer alır. Şeir lirik janrda yazılıb. Müəllif özünü təbiət vurğunu, torpaq oğlu adlandıraraq təbiətə olan sevgisini ifadə edir. Şeirdə meşə yanğınının acısı təsvir edilir. Baharda açan hər yaşıl tumurcuq “yaşıl işıq” adlandırılır. Şair oxucuları ağac əkməyə çağırır; əgər hər kəs bir ağac əksəydi, Abşeronun boz, quraq torpağı yaşıllaşar, sərt xəzri və gilavar küləkləri sakitləşər, torpaq çatlamazdı. Əsas ideya: torpaq müqəddəsdir, ağac əkmək vətəndaşlıq borcudur. Şeirin anlaşılmasında ümumi səhv onun yalnız təbiət təsviri kimi oxunmasıdır; əslində isə konkret ekoloji çağırış, Abşeronun yaşıllaşdırılması hədəflənir.

📌Nümunə

Məsələn: şeirdəki “yaşıl işıq” ifadəsi yalnız bir tumurcuğu deyil, həm də yenidən doğuşu və ümidi simvolizə edir, hər bir ağacın əkilməsi ilə torpağın xilas olacağına işarədir.

Əsas terminlər

Lirik şeir — Şairin hiss və düşüncələrini bilavasitə ifadə etdiyi, adətən vəzn və qafiyəyə malik janr.
Metafora — Bir əşya və ya hadisənin adının, oxşarlıq əsasında başqa bir əşya və ya hadisəyə keçirilməsi ilə yaranan bədii ifadə.
Simvol — Bir obrazın adi mənasından əlavə, dərin və ümumiləşdirilmiş məna daşıması.
Lirik qəhrəman — Lirik əsərdə hiss və düşüncələri ifadə olunan, şairin daxili «mən»ini əks etdirən obraz.
İdeya — Əsər vasitəsilə çatdırılan əsas fikir.
Mövzu — Əsərdə təsvir olunan hadisə və problemlərin ümumi dairəsi.
«Yaşıl işıq»: əsər kartı
XüsusiyyətMəlumat
MüəllifHüseyn Arif
Əsər«Yaşıl işıq»
JanrLirik şeir
Əsas mövzuAbşeronun yaşıllaşdırılması, ağac əkməyin vətəndaşlıq borcu olması

Şeirin əsas kimlik məlumatları.

Şeirdəki əsas rəmzlər
İfadəMənası
Yaşıl işıqBaharda açan tumurcuq; yenidən doğuşun və ümidin rəmzi
Xəzri, gilavarAbşeronun sərt küləkləri

Şeirdə işlənən əsas rəmzi ifadələr.

✎«Yaşıl işıq» rəmzinin təhlili
  1. 1Obraz: Baharda açan hər tumurcuq «yaşıl işıq» adlandırılır.
  2. 2Məna: Bu ifadə təkcə tumurcuğu deyil, yenidən doğuşu və ümidi də simvolizə edir.
  3. 3Çağırış: Şair oxucuları ağac əkməyə çağırır ki, bu «işıqlar» çoxalsın.
  4. 4Nəticə: Hər əkilən ağacla torpağın xilas olacağına inam ifadə olunur.
✎Ağac əkməyin Abşerona təsiri
  1. 1Problem: Abşeronun torpağı boz və quraqdır, sərt xəzri və gilavar küləkləri əsir.
  2. 2Təklif: Şairə görə, hər kəs bir ağac əksəydi, vəziyyət dəyişərdi.
  3. 3Nəticə: Torpaq yaşıllaşar, küləklər sakitləşər, torpaq çatlamazdı.
  4. 4Ümumiləşdirmə: Bu, ağac əkməyin təkcə fərdi deyil, vətəndaşlıq borcu olduğunu göstərir.
🚫Tez-tez səhv

Şeiri yalnız təbiət mənzərəsi kimi oxumayın — mətndə konkret ekoloji çağırış (ağac əkmək, Abşeronu yaşıllaşdırmaq) var.

🚫Tez-tez səhv

«Yaşıl işıq» ifadəsini svetofor işığı və ya adi işıq mənbəyi ilə qarışdırmayın — bu, baharda açan tumurcuğu bildirən metaforadır.

💡Qeyd

Şeirdə adı çəkilən xəzri və gilavar Abşeronun sərt küləkləridir; şair bunların ağac əkməklə sakitləşəcəyini vurğulayır.

Qaydalar

  1. 1Şeirin janrı lirik şeirdir.
  2. 2Müəllif Hüseyn Arifdir.
  3. 3“Yaşıl işıq” ifadəsi baharda cücərən tumurcuqlara işarədir.
  4. 4Şeirdə Abşeronun yaşıllaşdırılması ana xəttdir.
  5. 5Torpaq müqəddəs, ağac əkmək isə vətəndaşlıq borcu kimi təqdim olunur.
  6. 6Şeirdə xəzri və gilavar küləklərindən bəhs edilir.
  7. 7Mətn yalnız təbiət lövhəsi deyil, ekoloji çağırışdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq