lit7-5.5· Fəsil 5: Təbiətə vurğunluq, təbiətə qayğı· ~13 dəq

Bayram Həsənov — İki bala

Hekayə: balalarını itirən ana ayının fədakarlığı və kədərli sonluq.

Bayram Həsənovun 'İki bala' hekayəsi təbiətdəki analıq sevgisinin gücünü əks etdirir. Bu hekayə meşəbəyi nəslindən olan Muradın dilindən nəql olunur. Murad meşədə ana ayının iki balasını dağ çayının dərin yerindən keçirməyə çalışdığına şahid olur. Çayın güclü axını balaları aparır və onlar itir. Ana ayı kədər içində sahilləri gəzib balalarını axtarsa da, tapılmır. Aylarla çay kənarına qayıdıb fəryad edir. Səkkiz ay sonra Murad ana ayını arıqlamış və cansız halda tapır. Hekayə heyvanların da fədakar analıq sevgisinə malik olduğunu, təbiətdəki itkilərin insanı dərindən sarsıtdığını vurğulayır. Dərslikdə vurğulanan ümumi səhv ondan ibarətdir ki, şagirdlər bəzən sonluğu xoşbəxt sanır – guya ana ayı balalarını tapıb xilas edir; əslində isə balalar tapılmır, ana ayı kədərdən və aclıqdan həyatını itirir.

📌Nümunə

Məsələn: Əsərdə təsvir olunan ana ayının taleyi təbiətdəki analıq instinktinin nə qədər güclü olduğunu göstərir, lakin bəzən bu sevgi belə amansız təbiət qüvvələri qarşısında aciz qalır.

Əsas terminlər

Hekayə — Adətən bir əsas hadisəyə əsaslanan, qısa həcmli nəsr janrı.
Birinci şəxs nəqli — Hadisələrin əsərdəki bir personajın ağzından, «mən» formasında nəql olunması üsulu.
Obraz — Əsərdə təsvir olunan insanın, heyvanın və ya varlığın bədii surəti.
Faciəvi obraz — Aqibəti ağır itki, kədər və ya ölümlə nəticələnən personaj tipi.
Münaqişə (konflikt) — Əsərdəki qüvvələr arasında yaranan ziddiyyət və ya toqquşma.
İdeya — Müəllifin əsər vasitəsilə çatdırmaq istədiyi əsas fikir.
«İki bala»: əsər kartı
XüsusiyyətMəlumat
MüəllifBayram Həsənov
Əsər«İki bala»
JanrHekayə
Əsas mövzuHeyvanlarda fədakar analıq sevgisi

Hekayənin əsas kimlik məlumatları.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
MuradMeşəbəyi nəslindən olan, hadisələri birinci şəxsdən nəql edən şəxs
Ana ayıİki balasını itirən, aylarla axtaran və sonda kədərdən, aclıqdan ölən faciəvi obraz
Balalar (iki bala)Çayın dərin yerində axına düşüb itən, bir daha tapılmayan ayı balaları

Hekayədə adı çəkilən obrazlar.

✎Ana ayı obrazının təhlili
  1. 1Başlanğıc: Ana ayı iki balasını çayın dərin yerindən keçirməyə çalışır.
  2. 2Faciə: Balalar axına düşüb itir, ana ayı onları xilas edə bilmir.
  3. 3Axtarış: Ana ayı aylarla sahilə qayıdıb fəryad edir, balalarını axtarır.
  4. 4Sonluq: Səkkiz ay sonra Murad onu arıqlamış, cansız halda tapır — kədər və aclıq onu öldürür.
  5. 5Nəticə: Ana ayının taleyi heyvanlarda da fədakar analıq sevgisinin nə qədər güclü olduğunu göstərir.
✎Hekayədəki münaqişəni müəyyən etmə
  1. 1Tərəflər: Bir tərəfdə ana ayı və balaları, digər tərəfdə çayın güclü axını — sərt təbiət qüvvəsi — dayanır.
  2. 2Nəticə: Münaqişə insanla heyvan arasında deyil, təbiət qüvvələri ilə heyvan arasındadır; Murad bu münaqişənin tərəfi deyil, şahididir.
🚫Tez-tez səhv

Hekayənin sonluğunu xoşbəxt sanmayın — guya ana ayı balalarını tapıb xilas edir. Əslində balalar tapılmır, ana ayı kədərdən və aclıqdan ölür.

🚫Tez-tez səhv

Hekayəni nəql edən şəxsi ana ayı və ya meşəbəyi ilə qarışdırmayın — hadisələri birinci şəxsdən, «mən» dilində Murad danışır.

💡Qeyd

Hekayənin əsas münaqişəsi insanla heyvan arasında deyil, təbiət qüvvələri (çayın güclü axını) ilə heyvan arasındadır; Murad tərəf deyil, hadisənin şahididir.

Qaydalar

  1. 1Hekayənin mövzusu ana ayının balalarına olan fədakar sevgisi üzərində qurulub.
  2. 2Əsər birinci şəxs nəqli ilə yazılıb, danışan Muraddır.
  3. 3Hadisələr meşədə çay kənarında cərəyan edir.
  4. 4Balaların itməsi ana ayının aylarla davam edən kədərinə səbəb olur.
  5. 5Hekayənin sonu faciəli bitir – ana ayı ölür.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq