Mikayıl Müşfiq — «Yağış yağarkən»
Təbiət lirikası.
Mikayıl Müşfiq XX əsr Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndəsidir və onun yaradıcılığında təbiət gözəlliyinə vurğunluq xüsusi yer tutur. «Yağış yağarkən» şeiri məhz belə bir təbiət lirikası nümunəsidir: burada şair yağışın yağdığı anı, təbiətin oyanışını və canlanmasını coşqun, sevincli bir ovqatla təsvir edir. Bu cür şeirlərdə insanın hiss və duyğuları ön planda olduğu üçün onlar lirik şeir (lirika) janrına aiddir. Şeirdə yaradılan təbiət mənzərəsi — yağış, bulud, torpaq, yaşıllıq kimi təbiət lövhələri — peyzaj, yəni təbiət surəti adlanır; peyzaj əsərdə yalnız fon deyil, həm də şairin ruh halını, sevincini əks etdirən vasitədir. Müşfiq «Yağış yağarkən» şeirində yağışı həyatverici, təbiəti təzələyən bir qüvvə kimi tərənnüm edir və oxucuda təbiətə məhəbbət, ona qayğı hissi oyadır. Beləliklə, şeir həm təbiət gözəlliyinin vəsfi, həm də təbiətlə insanın mənəvi bağlılığının ifadəsidir.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Müəllif | Mikayıl Müşfiq |
| Janr | Lirik şeir (təbiət lirikası) |
| Ədəbi növ | Lirika (poeziya) |
| Mövzu | Təbiət gözəlliyi və yağışın təbiəti canlandırması |
| Əhval-ruhiyyə | Coşqun, sevincli ovqat |
| İdeya | Təbiət gözəlliyini sevdirmək və ona qayğı aşılamaq |
| Bölmə | Təbiətə vurğunluq, təbiətə qayğı |
| Anlayış | Şeirdəki rolu |
|---|---|
| Yağış | Təbiəti suvarıb canlandıran həyatverici qüvvə kimi verilir |
| Peyzaj | Təbiəti canlandırır və şairin daxili ovqatını ifadə edir |
| Təbiət lövhələri | Yağış, bulud, torpaq, yaşıllıq kimi mənzərələrlə oyanış göstərilir |
| Şairin münasibəti | Təbiətə heyranlıq və vurğunluq |
- 1Mövzunu müəyyən et: Şeir yağışın yağdığı anı, təbiətin oyanışını və canlanmasını təsvir edir; deməli, mövzu təbiət gözəlliyi və yağışdır.
- 2Ovqatı tap: Müşfiq bu mənzərəni coşqun, sevincli bir ovqatla verir — şeirdə təbiətə heyranlıq və vurğunluq hökm sürür.
- 3Janrı təyin et: Hiss və duyğular ön planda olduğu üçün əsər lirik şeirdir; mövzusu təbiət olduğundan ona təbiət lirikası deyilir.
- 1Peyzajı seç: Şeirdə yağış, bulud, torpaq, yaşıllıq kimi təbiət lövhələri yaradılır — bu mənzərə peyzaj, yəni təbiət surəti adlanır.
- 2Vəzifəsini aç: Peyzaj burada yalnız fon deyil: o, təbiəti canlandırmaqla yanaşı şairin sevincli ovqatını və daxili dünyasını da əks etdirir.
- 3Nəticə çıxar: Yağış həyatverici qüvvə kimi verilir; peyzaj oxucuda təbiətə məhəbbət və qayğı hissi oyadır.
Peyzajı «boş təsvir» saymaq səhvdir: lirik şeirdə peyzaj həm də şairin ovqatını ifadə edir.
Peyzaj əsərdə süjeti və hadisələri əvəz etmir; süjet və hadisələr epik əsərlərə aiddir.
Peyzajın vəzifəsi tarixi məlumat vermək deyil — o, təbiət surətini canlandırır və ovqat yaradır.
Müəllifi qarışdırma: «Yağış yağarkən»in müəllifi Mikayıl Müşfiqdir, Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm və ya Rəsul Rza deyil.
Qaydalar
- 1«Yağış yağarkən» şeirinin müəllifi Mikayıl Müşfiqdir; əsər təbiət lirikası nümunəsidir.
- 2Şeirin əsas mövzusu təbiət gözəlliyi və yağışın təbiəti canlandırması, ona vurğunluq və qayğıdır.
- 3Şeirdə yaradılan təbiət mənzərəsi peyzaj (təbiət surəti) adlanır.
- 4İnsanın hiss və duyğularını ifadə etdiyi üçün «Yağış yağarkən» lirik şeir (lirika) janrına aiddir.
- 5Peyzaj əsərdə təkcə fon deyil, həm də şairin ovqatını, daxili dünyasını əks etdirən bədii vasitədir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir