Mikayıl Rzaquluzadə — Babəkin andı
Qiymətləndirmə materialı — hekayədən bir parça: ana ilə Babəkin ocaq başında söhbəti.
«Babəkin andı» adlı bu mətn Mikayıl Rzaquluzadənin hekayəsindən bir parçadır və dərslikdə qiymətləndirmə materialı kimi verilib. Parçada iki obraz var: ana və oğlu Babək; hadisə ana-bala buxarı qabağında üz-üzə oturarkən keçir. Mətnə görə Babək doqquz-on yaşında olarkən sarbana nökərçiliyə verilib, karvanda yeddi-səkkiz il çarvadarlıq edib, sonra Təbrizdə emalatxanalarda işləyib, İrandan Ərəbistandan Hindistana qədər gəzib; indi isə on yeddi-on səkkiz yaşlı igid bir gəncdir. Ana oğlunu yanında saxlamaq istəyir, kasıb daxmalarında “birtəhər, ac-yalavac” da olsa birgə dolanacaqlarını deyir, lakin Babək bunu rədd edir: xəlifənin əmirlərinin və İranın naiblərinin qazandıqlarını yenə əllərindən alacağını söyləyir və “böyük bir anamız var – Vətən” deyərək Vətən sevgisini ailə rahatlığından üstün tutduğunu bildirir. Onun son cümləsi «ərəb işğalçıları ilə İran hakimləri Vətəndən qovulmadıqca...» sözlərində yarımçıq qalır — parça məhz bu sözlərdə kəsilir, andın davamı çap olunmur. Elə bu an daxmanın qapısı şiddətlə döyülür, bayırdan at kişnəmələri və it hürüşmələri eşidilir və parça bununla bitir.
Əsas terminlər
| Müəllif | Əsər | Verilmə forması | Əsas mövzu |
|---|---|---|---|
| Mikayıl Rzaquluzadə | «Babəkin andı» | Hekayədən parça (qiymətləndirmə materialı) | Ana ilə Babəkin ocaq başında söhbəti |
Dərslikdə verilən mətn bütöv hekayə deyil, ondan seçilmiş bir parçadır.
| Obraz | Səciyyəsi |
|---|---|
| Babək | On yeddi-on səkkiz yaşlı gənc; sarbana nökərçiliyə verilib, karvanda çarvadarlıq edib, Təbrizdə işləyib; evdə qalmaq əvəzinə Vətəni seçir. |
| Babəkin anası | Oğlunu görməyə həsrət qalıb; onu yanında saxlamaq, kasıb daxmada da olsa birgə dolanmaq istəyir. |
- 1Ananın istəyi: Ana Babəkdən evdə qalmasını, kasıb daxmalarında da olsa birtəhər dolanacaqlarını xahiş edir.
- 2Babəkin əsası: Babək deyir ki, xəlifənin əmirləri, İranın naibləri qazandıqlarını yenə əllərindən alacaq.
- 3Nəticə: Babək “böyük bir anamız var – Vətən” deyərək Vətən sevgisini ailə rahatlığından üstün tutur.
- 1Tipik səhv: Bəzi şagirdlər elə bilir ki, parçada andın tam mətni çap olunub.
- 2Doğru cavab: Parça Babəkin «...Vətəndən qovulmadıqca...» sözlərində yarımçıq kəsilir.
- 3Səbəb: Elə bu an daxmanın qapısı döyülür və hadisə kəsilir; andın tam mətni göstərilmir.
Bəzi şagirdlər “Babəkin andı” başlığına görə mətndə andın tam sözlərinin çap olunduğunu düşünür; əslində parça yarımçıq kəsilərək bitir, andın özü göstərilmir.
Parça başlığın altında «hekayədən parça» qeydi ilə verilib — bu, bütöv əsərin yox, ondan seçilmiş bir hissənin qiymətləndirmə materialı kimi çap olunduğunu bildirir.
Diqqət: mətndə Babəkin əvvəlki həyatı barədə deyilənlər — sarbana nökərçilik, karvanda çarvadarlıq, Təbrizdə işləmək, İrandan Ərəbistandan Hindistana qədər gəzmək — bu parçanın öz məzmunudur.
Qaydalar
- 1Mətnin müəllifi Mikayıl Rzaquluzadədir; bu, onun hekayəsindən bir parçadır («hekayədən parça») və dərslikdə qiymətləndirmə materialı kimi verilib.
- 2Parçanın hərəkəti ana-bala buxarı qabağında keçir; dialoqu aparan iki obraz ana və oğlu Babəkdir.
- 3Babək doqquz-on yaşında sarbana nökərçiliyə verilib, karvanda yeddi-səkkiz il çarvadarlıq edib, Təbrizdə emalatxanalarda işləyib; indi on yeddi-on səkkiz yaşındadır.
- 4Ana oğlunu evdə saxlamaq istəyir; Babək isə xəlifənin əmirlərinin və İranın naiblərinin qazandıqlarını əllərindən alacağını deyərək bunu rədd edir və “böyük bir anamız var – Vətən” sözlərini söyləyir.
- 5Babəkin son cümləsi «...Vətəndən qovulmadıqca...» sözlərində yarımçıq qalır — parça elə bu sözlərdə kəsilir.
- 6Parça daxmanın qapısının şiddətlə döyülməsi, at kişnəməsi və it hürüşməsi ilə bitir.
Məşq
6 asan · 6 orta · 6 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir