lit7-2.4· Fəsil 2: Vətən sevgisi, qəhrəmanlıq səhifələri· ~13 dəq

Eyvaz Zeynallı — Kəşfiyyatçılar

Hekayə: II Qarabağ müharibəsində Arif və komandiri Yaşarın kəşfiyyat gedişi.

Bu mövzu VII sinif Azərbaycan ədəbiyyatı proqramında Eyvaz Zeynallının “Kəşfiyyatçılar” hekayəsini əhatə edir. Hekayə 2020-ci ildə baş vermiş II Qarabağ müharibəsi hadisələrindən bəhs edir. Əsərin baş qəhrəmanları gənc kəşfiyyatçı Arif və onun komandiri Yaşardır. Onlar Araz çayını keçərək Cəbrayıl ətrafında düşmən mövqelərini öyrənməyə gedirlər. Yolda dağıdılmış qəbiristanlıqda talan izlərinə rast gəlirlər. Kəşfiyyat zamanı Yaşar düşmən snayperi tərəfindən yaralanır. Arif dəbilqəni daşın üstünə qoyub hiylə ilə düşmən snayperini zərərsizləşdirir. Daha sonra onlar düşmənin texnika və canlı qüvvəsi haqqında məlumat toplayaraq qərargaha ötürürlər. Əsər torpağın azadlığı uğrunda kəşfiyyatçıların peşəkarlığını, soyuqqanlılığını və fədakarlığını önə çəkir. Şagirdlər əsərin janrını (hekayə), müəllifini, personajlarını, süjet xəttini, ideyasını və bədii təsvir vasitələrini təhlil etməyi bacarmalıdırlar. Ümumi səhv hadisələrin İkinci Dünya müharibəsinə aid edilməsidir; əslində mövzu müasir Qarabağ müharibəsidir.

📌Nümunə

Məsələn: hekayədə Arifin snayperi zərərsizləşdirmək üçün dəbilqəni daşın üstünə qoyması onun döyüş şəraitində necə soyuqqanlı qərar verdiyini nümunəvi şəkildə əks etdirir.

Əsas terminlər

Hekayə — Adətən bir hadisəni, az sayda personajı əhatə edən qısa həcmli nəsr əsəri.
Obraz — Əsərdə müəyyən xarakter və keyfiyyətləri təcəssüm etdirən personaj; bu hekayədə Arif və Yaşar belə obrazlardır.
Süjet — Əsərdəki hadisələrin bir-biri ilə səbəb-nəticə əlaqəsində düzülmüş ardıcıllığı.
İdeya — Əsərin oxucuya çatdırmaq istədiyi əsas fikir; bu hekayədə kəşfiyyatçıların peşəkarlığı və torpaq sevgisidir.
Mövzu — Əsərdə təsvir olunan hadisələrin əsasını təşkil edən problem; bu hekayədə II Qarabağ müharibəsində kəşfiyyat fəaliyyətidir.
Kulminasiya — Əsərdə gərginliyin ən yüksək həddə çatdığı, hadisələrin həlledici döngə nöqtəsi.
Əsər kartı
MüəllifƏsərJanrƏsas mövzu
Eyvaz ZeynallıKəşfiyyatçılarHekayəII Qarabağ müharibəsində kəşfiyyatçıların peşəkarlığı və fədakarlığı

Hekayənin əsas göstəriciləri.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
ArifGənc, sıravi kəşfiyyatçı; soyuqqanlı, hiylə ilə düşmən snayperini zərərsizləşdirir
YaşarKəşfiyyatçı dəstəsinin komandiri; kəşfiyyat zamanı düşmən snayperi tərəfindən yaralanır

Hekayənin iki əsas obrazının qarşılaşdırılması.

✎Süjet təhlili: kəşfiyyat tapşırığı
  1. 1Başlanğıc: Arif və Yaşar Araz çayını keçərək Cəbrayıl ətrafında düşmən mövqelərini öyrənməyə gedirlər.
  2. 2İnkişaf: Yolda dağıdılmış qəbiristanlıqda talan izlərinə rast gəlirlər; kəşfiyyat zamanı Yaşar düşmən snayperi tərəfindən yaralanır.
  3. 3Kulminasiya: Arif dəbilqəni daşın üstünə qoyub hiylə ilə düşmən snayperini zərərsizləşdirir.
  4. 4Nəticə: Kəşfiyyatçılar düşmənin texnika və canlı qüvvəsi haqqında məlumat toplayaraq qərargaha ötürürlər.
🚫Tez-tez səhv

Hadisələri İkinci Dünya müharibəsinə aid etmək geniş yayılmış səhvdir — hekayə 2020-ci ilin II Qarabağ müharibəsindən bəhs edir.

🚫Tez-tez səhv

Arif ilə Yaşarın rollarını qarışdırmayın: komandir Yaşardır, Arif isə sıravi kəşfiyyatçıdır və snayperi hiylə ilə o zərərsizləşdirir, Yaşar deyil.

💡Qeyd

Arifin dəbilqəni daşın üstünə qoyması birbaşa atəş və ya qumbara deyil, düşməni aldadan hiylədir — bu detal onun soyuqqanlılığını göstərir.

Qaydalar

  1. 1«Kəşfiyyatçılar» hekayəsinin müəllifi Eyvaz Zeynallıdır.
  2. 2Əsər İkinci Qarabağ müharibəsinə (2020) aid hadisələrdən bəhs edir.
  3. 3Əsas obrazlar komandir Yaşar və gənc kəşfiyyatçı Arifdir; onlar Cəbrayıl ətrafında düşmən arxasına kəşfiyyata gedirlər.
  4. 4Yaşarın atası da kəşfiyyatçı olmuş, Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olaraq Milli Qəhrəman adına layiq görülmüşdür.
  5. 5Əsərin janrı hekayədir; əsas mövzu vətənpərvərlik və qəhrəmanlıqdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq