lit7-2.6· Fəsil 2: Vətən sevgisi, qəhrəmanlıq səhifələri· ~13 dəq

Zahid Xəlil — Sonuncu güllə

Hekayə, Qarabağ müharibəsi qəhrəmanlıq mövzusu.

Bu mövzu 7-ci sinif şagirdlərinə Zahid Xəlilin “Sonuncu güllə” hekayəsi vasitəsilə Xocalı faciəsi zamanı qəhrəmanlıq göstərən Milli Qəhrəman Əlif Hacıyevin şücaətini öyrədir. Hekayədə aeroport mudafiəsi, mülki əhalinin xilası, sonuncu güllənin düşmənə sıxılması kimi epizodlar təsvir olunur. Şagirdlər əsərin janr xüsusiyyətlərini, əsas ideyasını, personajların xarakterini təhlil edir, ədəbiyyatda qəhrəmanlıq mövzusunun əks olunmasını dərk edirlər. Suallar üç çətinlik səviyyəsində tərtib olunub: asan suallar faktları yoxlayır, orta suallar süjet-bağlılıq tələb edir, çətin suallar isə ideya-tərbiyəvi dəyərləndirməyə yönəlir. Diqqət mərkəzində qəhrəmanın son anına qədər düşmənə zərbə vurması, insanları xilas etməsi kimi yüksək mənəvi dəyərlər dayanır.

📌Nümunə

Məsələn, ‘Hekayənin müəllifinin soyadını yazın’ asan səviyyəli qısa cavab sualıdır; ‘Bəziləri səhv olaraq düşünür ki, hekayədə əsgər sonuncu gülləni özünə sıxır. Bu fikir niyə yanlışdır?’ isə şagirdlərdən incə fərqi anlamağı tələb edən çətin sualdır.

Əsas terminlər

Hekayə — Real və ya həyati hadisələrə əsaslanan, adətən bir əsas hadisəni əhatə edən qısa nəsr əsəri. «Sonuncu güllə» bu janrdadır.
Qəhrəmanlıq mövzusu — Vətən uğrunda mübarizədə göstərilən şücaət və fədakarlığın ədəbiyyatda əks olunması.
Fədakarlıq — Başqalarının, xüsusən Vətənin xatirinə şəxsi maraqdan, hətta canından belə keçmək.
Kulminasiya — Süjetdə gərginliyin ən yüksək həddə çatdığı, hadisələrin həlledici anı.
Konflikt — Əsərdəki qarşıdurmanın əsas xətti. «Sonuncu güllə»də bu, insanla düşmən arasındakı toqquşmadır.
Milli Qəhrəman — Azərbaycanda hərbi şücaətə görə verilən ən yüksək fəxri ad.
Əsər kartı
MüəllifƏsərJanrƏsas mövzu
Zahid Xəlil«Sonuncu güllə»HekayəXocalı faciəsi zamanı göstərilən qəhrəmanlıq

Hekayə Xocalı faciəsi zamanı baş vermiş hadisələrə əsaslanır.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
Əlif HacıyevAeroport müdafiə dəstəsinin komandiri; mülki əhalini xilas edir, sonuncu gülləsini düşmənə sıxaraq şəhid olur və Milli Qəhrəman adına layiq görülür.

Hekayədə adı ilə göstərilən yeganə şəxs Əlif Hacıyevdir.

✎Əlif Hacıyevin qəhrəmanlıq yolu
  1. 1Vəzifəsi: Əlif Hacıyev Xocalı aeroportunu müdafiə edən dəstəyə komandirlik edir.
  2. 2Sınaq anı: Mülki əhalini Şelli kəndinə aparan zaman dəstə yolda pusquya düşür.
  3. 3Qəhrəmanlıq: Əlif sonuncu gülləsini özünə yox, düşmənə sıxaraq insanları qorumağa çalışır.
  4. 4Nəticə: O, döyüşdə şəhid olur və ölümündən sonra Milli Qəhrəman adına layiq görülür.
✎Sual: baş qəhrəman sonuncu gülləni kimə sıxır?
  1. 1Tipik səhv: Bəzi şagirdlər elə bilir ki, əsgər son gülləni özünə sıxır.
  2. 2Mətndəki fakt: Əlif gülləni düşmənə tuşlayır, özünə yox.
  3. 3Nəticə: Bu fərqi bilmək vacibdir: qəhrəman sonadək düşmənlə vuruşur, təslim olmur.
🚫Tez-tez səhv

Bəzi şagirdlər səhvən düşünür ki, Əlif sonuncu gülləni özünə sıxır; əslində o, gülləni düşmənə tuşlayır və insanları qorumaq üçün vuruşmağa davam edir.

💡Qeyd

Hekayənin adı «Sonuncu güllə» qəhrəmanın son, həlledici anını — düşmənə vurduğu son zərbəni — bildirir.

⚠️Diqqət

Zahid Xəlil hekayənin müəllifidir, Əlif Hacıyev isə hekayənin qəhrəmanıdır — bu ikisini qarışdırmayın.

Qaydalar

  1. 1«Sonuncu güllə» hekayəsinin müəllifi Zahid Xəlildir (1942).
  2. 2Əsər Xocalı hadisələrindən — aeroportun müdafiəsindən və şəhər əhalisinin xilasından — bəhs edir.
  3. 3Əsas qəhrəman Xocalı aeroportunu qoruyan dəstənin komandiri Əlif Hacıyevdir.
  4. 4Əlif Hacıyev döyüş dostları ilə şəhər əhalisini xilas etməyə çalışır, sonda ağır yaralanır.
  5. 5Onun son gülləsi düşməni susdurur və Şelliyə pənah aparan çoxlu həmyerlisini xilas edir.
  6. 6Əlif Hacıyev ölümündən sonra Milli Qəhrəman adına layiq görülür.
  7. 7Əsərin janrı hekayədir; əsas ideya vətən uğrunda fədakarlıq və qəhrəmanlıqdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq