lit7-2.5· Fəsil 2: Vətən sevgisi, qəhrəmanlıq səhifələri· ~13 dəq

Mirzə İbrahimov — Azad

Hekayə: Cənubi Azərbaycanda fədai dəstəsinə başçılıq edən Azadın taleyi.

Bu mövzu Mirzə İbrahimovun 'Azad' hekayəsi əsasında şagirdlərin əsərin süjeti, personajları, ideyası və bədii xüsusiyyətlərini mənimsəməsini yoxlayır. Hekayənin hadisələri İkinci Dünya müharibəsi illərində Cənubi Azərbaycanda cərəyan edir. Fərda dilindən nəql olunan hadisələrdə uşaqlıq dostu Azadın kasıb dərzi şagirdindən fədai dəstəsinin rəhbərinə çevrilməsi, döyüşdə ağır yaralanması və ölüm yatağında etdiyi vəsiyyətlər təsvir olunur. Suallar əsasən süjet detalları, janr (hekayə), müəllif, personaj münasibətləri, ideya (vətən bütövlüyü uğrunda fədakarlıq) üzərində qurulub. Şagirdlər əsərin janrını düzgün müəyyənləşdirməli, onu səhvən povest saymamalı, Azadın həbs olunması kimi uydurma detallara aldanmamalıdır.

📌Nümunə

Məsələn: 'Azad' hekayəsində baş qəhrəman Azad döyüşdə həlak olur, həbs olunmur və onun ölüm yatağında 'silahı yerə qoymayın' tələbi mübarizənin davam etdirilməli olduğunu göstərir.

Əsas terminlər

Hekayə — Adətən bir hadisəni, az sayda personajı əhatə edən qısa həcmli nəsr əsəri.
Rəvayətçi (nəqledici) obraz — Hadisələri öz dilindən, şahid mövqeyindən nəql edən personaj.
Obraz — Əsərdə müəyyən xarakter və keyfiyyətləri təcəssüm etdirən personaj; bu hekayədə Azad və Fərda belə obrazlardır.
İdeya — Əsərin oxucuya çatdırmaq istədiyi əsas fikir; bu hekayədə vətən bütövlüyü uğrunda fədakarlıqdır.
Mövzu — Əsərdə təsvir olunan hadisələrin əsasını təşkil edən problem; bu hekayədə Cənubi Azərbaycanda milli-azadlıq hərəkatıdır.
Simvol (rəmz) — Bir əşya, yer və ya hadisənin öz gerçək mənasından başqa, dərin, üstüörtülü məna daşıması.
Əsər kartı
MüəllifƏsərJanrƏsas mövzu
Mirzə İbrahimovAzadHekayəCənubi Azərbaycanda azadlıq uğrunda fədakarlıq

Hekayənin əsas göstəriciləri.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
AzadKasıb dərzi şagirdindən Zəncanda fədai dəstəsinin rəhbərinə çevrilən, döyüşdə ağır yaralanaraq həlak olan qəhrəman
FərdaAzadın uşaqlıq dostu; hadisələri öz dilindən, şahid mövqeyindən nəql edən personaj

Hekayənin iki əsas obrazının qarşılaşdırılması.

✎Obraz təhlili: Azad
  1. 1Başlanğıc: Azad uşaqlıqda kasıb bir dərzi şagirdidir.
  2. 2Dəyişmə: O, Zəncan şəhərində fədai dəstəsinin rəhbəri kimi mübarizəyə qoşulur.
  3. 3Sınaq: Döyüşdə ağır yaralanır və ölüm yatağında Fərdaya vəsiyyətlər edir: silahı yerə qoymamaq, anasına ölüm xəbərini bildirməmək, həm Cənubun, həm Şimalın göründüyü yerdə basdırılmaq.
  4. 4Nəticə: Onun vəsiyyətləri mübarizənin davam etdirilməli olduğunu və vətən bütövlüyünə olan arzusunu ifadə edir.
🚫Tez-tez səhv

Əsərin janrını povest hesab etmək geniş yayılmış səhvdir — «Azad» hekayədir.

🚫Tez-tez səhv

Azadın həbs olunub edam edildiyini düşünmək səhvdir — mətndə Azad həbs olunmur, döyüşdə ağır yaralanaraq həlak olur.

💡Qeyd

Azadın həm Cənubi, həm də Şimali Azərbaycanın göründüyü yerdə basdırılmaq arzusu simvolik mənalıdır — vətənin bütövlüyünə olan həsrəti ifadə edir.

Qaydalar

  1. 1«Azad» hekayəsinin müəllifi Mirzə İbrahimovdur (1911–1993).
  2. 2Hekayə birinci şəxsdən — Azadın uşaqlıq dostu Fərdanın dilindən — nəql olunur.
  3. 3Azad Təbrizdə dərzi şagirdi kimi böyümüş, sonra Zəncanda fədai dəstəsinə başçılıq etmişdir.
  4. 4Hadisələr Cənubi Azərbaycandakı milli-azadlıq hərəkatı ilə bağlıdır; Azad döyüşdə ağır yaralanaraq həlak olur.
  5. 5Ölüm ayağında Azad Fərdaya silahı yerə qoymamağı və mübarizəni davam etdirməyi vəsiyyət edir.
  6. 6O, elə yerdə basdırılmasını istəyir ki, oradan Azərbaycanın həm cənub, həm şimal tərəfləri görünsün — bu, vətən bütövlüyü arzusunun rəmzidir.
  7. 7Əsərin janrı hekayədir; əsas ideya vətən və azadlıq uğrunda fədakarlıqdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq