Su molekulu
Su molekulunun bir oksigen və iki hidrogen atomundan təşkil olunduğunu, iki hidrogen molekulu ilə bir oksigen molekulundan iki su molekulunun necə əmələ gəldiyini və buzun sıxlığının sudan az olmasının səbəbini öyrənmək.
Su molekulu üç atomdan təşkil olunub: bunlardan biri oksigen, ikisi isə hidrogen atomudur. Su molekulu hidrogen və oksigen molekullarından əmələ gəlir: iki hidrogen molekulu (hər biri iki hidrogen atomundan) və bir oksigen molekulu (iki oksigen atomundan) birləşərək iki su molekulu əmələ gətirir. Beləliklə hər su molekulunda hidrogen və oksigen atomlarının say nisbəti 2:1-dir. Eyni bir maddə bərk, maye və qaz halında olsa da, eyni molekullardan təşkil olunur — su, buz və su buxarı hər üçü eyni su molekullarından ibarətdir. Adətən maddə bərk halda olduqda molekulları arasındakı məsafə maye halda olduğundan kiçik olur, ancaq su bu cəhətdən istisnalıq təşkil edir: buzun molekulları arasındakı məsafə suyun molekulları arasındakı məsafədən böyükdür, buna görə buzun sıxlığı suyun sıxlığından az olur. Bunu su donduqda əmələ gələn buzun suyun səthində qalması kimi müşahidə edirik — donma zamanı suyun səthi tam donaraq aşağıda qalan suyu donmaqdan qoruyur, bu isə suda yaşayan canlıları donmaqdan xilas edir. Şaxtalı havada bəzi su borularının partlaması da suyun bu istisna xassəsi ilə bağlıdır — su donarkən genişlənir.
Əsas terminlər
| Atom | Sayı su molekulunda |
|---|---|
| Oksigen atomu | 1 |
| Hidrogen atomu | 2 |
Su molekulu cəmi üç atomdan (H2O) təşkil olunub.
- 1Verilir: 4 hidrogen molekulu (hər biri 2 hidrogen atomundan, cəmi 8 hidrogen atomu) və 3 oksigen molekulu (hər biri 2 oksigen atomundan, cəmi 6 oksigen atomu) var.
- 2Nisbəti tətbiq et: 2 hidrogen molekulu + 1 oksigen molekulu → 2 su molekulu düsturuna görə, 4 hidrogen molekulu tam 2 oksigen molekulu ilə birləşib 4 su molekulu əmələ gətirə bilər.
- 3Artıq qalanı tap: 3 oksigen molekulundan yalnız 2-si istifadə olunur, 1 oksigen molekulu (2 oksigen atomu) artıq qalır.
- 4Cavab: Ən çox 4 su molekulu alınar, oksigen atomlarından artıq qalar.
Su, buz və su buxarı eyni su molekullarından ibarətdir — fərq yalnız molekullar arasındakı məsafədədir, molekulun özündə deyil.
Bərk maddələrdə molekullar arasındakı məsafənin həmişə mayedən kiçik olduğunu düşünmək səhvdir — su bunun əksinə olan bir istisnadır.
Suyun donarkən genişləndiyini unutmaq təhlükəli ola bilər — buna görə şaxtalı havada su ilə dolu borular partlaya bilər.
Qaydalar
- 1Su molekulu üç atomdan (bir oksigen, iki hidrogen) təşkil olunub; hidrogen və oksigen atomlarının say nisbəti 2:1-dir.
- 2İki hidrogen molekulu və bir oksigen molekulundan iki su molekulu əmələ gəlir.
- 3Su bərk (buz), maye (su) və qaz (su buxarı) halında da eyni su molekullarından təşkil olunub.
- 4Suyun əksinə olaraq buzun molekulları arasındakı məsafə suyunkundan böyükdür, buna görə buzun sıxlığı sudan azdır və buz suyun üzərində üzür.
- 5Buzun suyun səthində qalması aşağıdakı suyu donmaqdan qoruyur və suda yaşayan canlıları xilas edir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir