Ağırlıq qüvvəsi

Ağacın budağından qopan meyvənin, yağış damcılarının və ya yuxarı atdığımız topun bir müddət sonra Yerə düşdüyünü müşahidə etmişik. Bunun səbəbi cisimlərə Yer tərəfindən təsir edən cazibə qüvvəsidir. Yer bütün cisimləri cəzb edir və cazibə qüvvəsinin istiqaməti həmişə Yerin mərkəzinə doğru yönəlir. Cazibə qüvvəsi cismin kütləsindən asılıdır: cismin kütləsi nə qədər böyük olarsa, ona təsir edən cazibə qüvvəsi də bir o qədər çox olar. Təkcə Yer deyil, Ay, Mars və Günəş kimi digər göy cisimləri də başqa cisimlərə cazibə qüvvəsi ilə təsir edir — məsələn, Ayda olan astronavtın əlindən buraxdığı alma Ay tərəfindən cəzb olunduğu üçün Ayın səthinə düşər. Cisimlərə Yer və digər planetlər tərəfindən təsir edən bu cazibə qüvvəsinə ağırlıq qüvvəsi də deyilir və F=mg düsturu ilə hesablanır; burada F — ağırlıq qüvvəsi, m — cismin kütləsi, g isə Yer planeti üçün qiyməti təqribən 10 N/kq olan sabit kəmiyyətdir. Hər bir göy cismi üçün g sabitinin qiyməti fərqlidir: Ay üçün g=1,6 N/kq, Mars üçün isə g=4 N/kq-dır. Yer kürəsi cisimləri özünə cəzb etdiyi kimi, cisimlər də Yeri özünə cəzb edir; bu qarşılıqlı qüvvələr ədədi qiymətcə bərabər, istiqamətcə isə bir-birinin əksinədir. Eyni bir cismə müxtəlif göy cisimləri tərəfindən təsir edən ağırlıq qüvvələri fərqlidir — astronavtın geyimlə birlikdə kütləsi Ayda və Yerdə eyni olsa da, Ayda ona təsir edən ağırlıq qüvvəsi Yerdəkindən təqribən altı dəfə azdır.