Fransa
XIV Lüdoviq, maarifçilik, 1789 inqilab, Yakobin diktaturası.
XVIII yüzillikdə Fransa hələ mütləqiyyət rejimi ilə idarə olunan feodal ölkəsi idi; bu quruluş XIV Lüdoviqin hakimiyyəti dövründə ən yüksək zirvəsinə çatmışdı, lakin ondan sonra gələn kralların dəbdəbəli həyat tərzi xalqın narazılığını daha da artırdı. Yeddiillik müharibədə İngiltərəyə uduzan Fransa müstəmləkələrini itirdi, sonra isə Şimali Amerika koloniyalarının müstəqillik mübarizəsinə dəstək verərək intiqam almağa çalışdı. Monteskyö, Volter və Jan Jak Russo kimi maarifçilər mütləqiyyətə qarşı yeni ideyalar yaydılar və inqilaba zəmin hazırladılar. 1789-cu ildə çağırılan Baş ştatlar Milli Məclisin yaranmasına, Bastiliyanın alınmasına və feodal qaydalarının ləğvinə gətirib çıxardı, bunun ardınca Konstitusiya qəbul edildi və Respublika elan olundu. Yakobin diktaturası dövründə İctimai Təhlükəsizlik Komitəsi Terror siyasəti yeritdi, sonra Direktoriya, daha sonra isə Napoleon Bonapartın hakimiyyəti quruldu. Koalisiya müharibələri Avropanın siyasi mənzərəsini dəyişdi.
Məsələn: 1795-ci ildə qəbul edilən yeni Konstitusiyaya əsasən icra hakimiyyəti beş nəfərdən ibarət Direktoriyaya verildi və bu, Fransada Direktoriya dövrünün başlanğıcı oldu.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə |
|---|---|
| 1643-1715 | XIV Lüdoviqin hakimiyyət dövrü, mütləqiyyətin zirvəsi |
| 1756-1763 | Yeddiillik müharibə |
| 1789-cu ilin mayı | Baş ştatların çağırılması |
| 1789-cu ilin avqustu | Feodal qaydalarının ləğvi haqqında qərarların qəbulu |
| 1791-ci il | Konstitusiyalı monarxiyanın qurulması |
| 1792-ci il | Kralın həbsi və Respublikanın elanı |
| 1793-1794 | Yakobin diktaturası (Terror dövrü) |
| 1795-ci il | Yeni Konstitusiyanın qəbulu, Direktoriyanın yaradılması |
| 1798-ci il | Napoleonun Misirə hərbi yürüşü |
| 1799-cu il | Napoleon Bonapartın hakimiyyəti ələ keçirməsi |
Mütləqiyyətdən Napoleonun hakimiyyətinə qədər olan yol.
| Maarifçi | İstəyi |
|---|---|
| Monteskyö | Qanunverici, icraedici və məhkəmə hakimiyyətlərinin bölünməsi; İngiltərədəki kimi məhdud monarxiya |
| Volter | Mütləqiyyət rejiminin ləğv olunması |
| Jan Jak Russo | Xalqın suverenliyinə əsaslanan Respublika |
Üç maarifçinin fərqli siyasi ideyaları.
- 1Maliyyə böhranı: Kral maliyyə böhranını həll etmək üçün uzun müddət çağırılmayan Baş ştatları 1789-cu ilin mayında çağırmağa məcbur oldu.
- 2Səsvermə mübahisəsi: Ruhani/zadəganlar təbəqə üzrə səsverməni, aşağı təbəqə isə hər kəsin ayrılıqda səs verməsini istəyirdi.
- 3Milli Məclisin yaranması: Aşağı təbəqə nümayəndələri özlərini Milli Məclis elan etdi, sonradan ruhanilərin bir hissəsi və narazı zadəganlar da ona qoşuldu.
- 4Feodal qaydalarının ləğvi: 1789-cu ilin avqustunda feodal qaydalarının ləğvi haqqında qərarlar qəbul edildi.
- 1Konstitusiyalı monarxiya: Konstitusiyalı monarxiya quruldu (1791-ci il).
- 2Respublikanın elanı: Respublika tərəfdarları kralı həbs etdi və Respublika elan edildi (1792-ci il).
- 3Direktoriyanın yaradılması: Direktoriya yaradıldı (1795-ci il).
- 4Napoleonun hakimiyyəti: Napoleon Bonapart hakimiyyəti ələ keçirdi (1799-cu il).
XIV Lüdoviqi (mütləqiyyətin zirvəsi, 1643-1715) XVI Lüdoviqlə (maliyyə böhranı və inqilabın başladığı dövrün kralı) qarışdırmayın.
Monteskyö İngiltərədəki kimi məhdud monarxiya istəyirdi, mütləqiyyətin tam ləğvini isə Volter deyil, Jan Jak Russo müdafiə edirdi.
1789-cu ilin mayından avqustuna qədər olan hadisələri qarışdırmayın: əvvəlcə Baş ştatlar çağırıldı, sonra aşağı təbəqə özünü Milli Məclis elan etdi, ən sonda feodal qaydalarının ləğvi haqqında qərarlar qəbul edildi.
Yeddiillik müharibə (1756-1763) ilə Koalisiya müharibələrini qarışdırmayın: birincisində Fransa müstəmləkələrini itirdi, ikincilərində isə bir sıra hərbi uğurlar qazanıb sülh müqavilələri imzaladı.
1795-ci il Konstitusiyasına əsasən icra hakimiyyəti Milli Məclisə yox, beş nəfərdən ibarət Direktoriyaya verildi.
Qaydalar
- 1Tarixləri və hökmdar adlarını dəqiq, olduğu kimi yadda saxla: XIV Lüdoviq ilə XVI Lüdoviqi qarışdırma.
- 2Səbəb və nəticəni qarışdırma — hansı hadisənin digərinə təsir etdiyini ayırd et.
- 3Maarifçilərin adlarını və onların əsas ideyalarını bir-birindən fərqləndir.
- 4Konstitusiyaların icra hakimiyyətini necə təşkil etdiyini müqayisə et.
- 5Hadisələrin xronoloji ardıcıllığını qarışdırma.
- 6Anlayışların (koalisiya, iltizam, yakobinçilər kimi) tərifini dəqiq bil.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir