lit7-4.6· Fəsil 4: Uşaq aləmi, uşaq taleyi· ~13 dəq

Mir Cəlal — Bahar

«Bir gəncin manifesti»ndən parça: yetim Bahar adlı oğlanın istismarı.

Mir Cəlalın 'Bir gəncin manifesti' əsərindən götürülmüş 'Bahar' parçası kimsəsiz uşağın faciəli taleyini təsvir edir. Əsərdə Bahar adlı yetim kənd oğlanının bir adamın vədinə inanaraq şəhərə gəlməsi, qəssab Məşədi Abbasın yanında ağır şəraitdə işləməsi, köhnələn içalatı satmağa məcbur edilməsi, nəhayət bir şey itirdiyinə görə soyuq qış gecəsində qovulması, hamamdan da qovulub soyuqdan donaraq ölməsi, səhər isə meyitinin qar kürüyənlər tərəfindən tapılması təsvir olunur. Hekayənin mərkəzində kimsəsiz uşağın istismarı və cəmiyyətin ona qarşı laqeydliyi problemi dayanır. Bir çox şagird 'Bahar' sözünü təbiətin oyanışı kimi başa düşsə də, əslində bu, uşaq əməyinin acı nəticələrini göstərən sosial faciədir. Müəllif ad seçimi ilə ironiya yaradır: yazın isti, canlı simvolu olan 'bahar' adı daşıyan uşaq məhz qışın amansız soyuğunda həyatını itirir. Bu təzad vasitəsilə Mir Cəlal cəmiyyətin biganəliyini kəskin tənqid edir.

📌Nümunə

Məsələn: Baharın meyitini qar kürüyənlər tapanda onun adının yaz olmasına baxmayaraq, qışın onu məhv etməsi cəmiyyətin mərhəmətsizliyini simvolizə edir.

Əsas terminlər

Povest — Hekayədən həcmcə geniş, bir neçə hadisəni əhatə edən nəsr əsəri. «Bahar» Mir Cəlalın «Bir gəncin manifesti» adlı əsərindən götürülmüş bir parçadır.
Parça — Böyük bir əsərdən götürülmüş müstəqil hissə. «Bahar» «Bir gəncin manifesti» əsərindən parçadır.
Obraz — Bədii əsərdə yaradılan insan surəti. Parçada əsas obraz yetim kənd oğlanı Bahardır.
İroniya — Deyilənlə gerçək məna, yaxud gözlənilənlə baş verən arasındakı ziddiyyət. Baharın adı yazın rəmzi olsa da, o, məhz qışda soyuqdan ölür — bu, talehin ironiyasıdır.
Simvol — Konkret bir əşya və ya təsvirin arxasında gizlənən dərin məna. Parçada qar ölüm və soyuqluğu simvolizə edir.
Mövzu — Əsərdə təsvir olunan həyat hadisələrinin əsas dairəsi. Bu parçanın mövzusu uşaq əməyinin istismarı və cəmiyyətin kimsəsiz uşağa laqeydliyidir.
Əsər kartı
MüəllifƏsərJanrƏsas mövzu
Mir Cəlal«Bahar» («Bir gəncin manifesti» əsərindən parça)Parça (nəsr)Uşaq əməyinin istismarı və cəmiyyətin laqeydliyi

«Bahar» parçasının əsas göstəriciləri.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
BaharYetim kənd oğlanı; bir adamın vədinə inanaraq şəhərə gəlir, qəssabın yanında ağır şəraitdə işləyir, qış gecəsi soyuqdan donaraq ölür
Məşədi AbbasQəssab; Baharı işə götürən amansız istismarçı, onu köhnələn içalatı satmağa da məcbur edir

Parçanın əsas obrazları və səciyyəvi xüsusiyyətləri.

✎Baharın taleyi: adla tale arasındakı ironiya
  1. 1Ad: Baş qəhrəmanın adı Bahardır — yazın isti, canlı fəslinin adı.
  2. 2Tale: Bahar məhz qışda, soyuqdan donaraq ölür.
  3. 3Bədii məna: Ad ilə taleyin ziddiyyəti talehin ironiyasını yaradır və cəmiyyətin kimsəsiz uşağa laqeydliyini kəskin şəkildə vurğulayır.
✎Uşaq əməyinin istismarı
  1. 1Vəziyyət: Yetim Bahar bir adamın vədinə inanaraq şəhərə gəlir və qəssab Məşədi Abbasın yanında ağır şəraitdə işləyir.
  2. 2Əlavə yük: Əsas işindən başqa köhnələn içalatı satmağa da məcbur edilir.
  3. 3Faciəli son: Qış gecəsi hamamdan da qovulur, soyuqdan donaraq ölür, meyiti səhəri qar kürüyənlər tərəfindən tapılır.
🚫Tez-tez səhv

«Bahar» sözünü fəslin təbiətə gətirdiyi canlanma ilə qarışdırmayın — parçada Bahar təbiət hadisəsi deyil, yetim kənd oğlanının adıdır və hekayə onun faciəli taleyindən bəhs edir.

⚠️Diqqət

Baharı ilk aldadan şəxslə sonrakı istismarçısını qarışdırmayın — onu vədlə şəhərə gətirən adam ayrıdır, Məşədi Abbas isə sonradan onu işə götürüb istismar edən qəssabdır.

💡Qeyd

Baharın ölümünün birbaşa səbəbi soyuqdur — aclıq, xəstəlik və ya yorğunluq deyil.

Qaydalar

  1. 1«Bahar» parçasının müəllifi Mir Cəlaldır (1908-1978); parça «Bir gəncin manifesti» əsərindən götürülüb.
  2. 2Əsas surət Bahar adlı kasıb kənd uşağıdır; qəssab Məşədi Abbasın yanında ağır şəraitdə işləyir.
  3. 3Məşədi Abbas Baharı acından, soyuqdan qorumur, itirdiyi pul üçün onu evdən qovur.
  4. 4Bahar soyuq qış gecəsində sığınacaq axtararaq şəhəri dolaşır, lakin heç kim ona qapısını açmır.
  5. 5Əsər Baharın soyuqdan donaraq öldüyü, meyitinin qəriblər qəbiristanlığına aparıldığı faciə ilə bitir.
  6. 6Əsərin əsas ideyası: varlı-yoxsul uçurumu və kasıb uşaqların amansız istismarıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir