lit7-4.5· Fəsil 4: Uşaq aləmi, uşaq taleyi· ~13 dəq

Elçin Hüseynbəyli — Nəvə

Hekayə, baba-nəvə münasibəti mövzusu.

Elçin Hüseynbəyli 'Nəvə' hekayəsində yetmişi haqlamış nənənin qəfil ağır xəstələnməsi, babanın qışlıq odun üçün uzun müddət kəndi tərk etməsi ilə nəvənin təkbaşına qaldığı çətin sınaqdan bəhs edir. Nəvə xəstə nənəsinə baxmalı olur, çay dəmləmək kimi sadə işdə belə aciz qaldığını görərək çaşqınlıq yaşayır. Lakin zamanla məsuliyyət hissi formalaşır, o, nənəsinin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün səy göstərir. Keçmiş uşaqlıq yaramazlıqlarını xatırlayır, lakin peşman deyil, özünə haqq qazandırır («peşman deyiləm»). Hekayənin ideyası: ailəyə qayğı göstərmək uşağı tez böyüdür, çətinlikdə məsuliyyət daşımaq insanı yetkinləşdirir. Əsər baba-nəvə nəsihətamiz gəzintisindən deyil, xəstə nənəyə qayğı göstərən nəvənin daxili yetişməsindən bəhs edir.

📌Nümunə

Məsələn: nəvə əvvəlcə çayı səməri qarışdırdığı üçün tökür, lakin sonrakı cəhdlərində nənəsinə isti çay verə bilir, bu isə onun məsuliyyəti öyrənməsini göstərir.

Əsas terminlər

Hekayə — Qısa nəsr əsəri, adətən tək hadisə üzərində qurulur. «Nəvə» bu janrda yazılmışdır.
Nəql — Hadisələrin kimin dilindən danışıldığı. «Nəvə» hekayəsi nəvənin öz dilindən nəql edilir.
Obraz — Bədii əsərdə yaradılan insan surəti. Hekayədə əsas obrazlar nənə, baba və nəvədir.
Təzad (ziddiyyət) — İki əks vəziyyətin və ya xüsusiyyətin qarşılaşdırılması. Nəvənin keçmiş yaramazlıqları ilə indiki qayğıkeşliyi arasındakı fərq təzadla verilir.
Daxili konflikt — İnsanın öz daxilində yaşadığı ziddiyyət və mübarizə. «Nəvə» hekayəsinin əsas konflikti daxili konfliktdir.
İdeya — Əsərin çatdırdığı əsas fikir. «Nəvə»də ideya budur ki, ailəyə qayğı göstərmək və çətinliklərlə üzləşmək insanı tez yetkinləşdirir.
Əsər kartı
MüəllifƏsərJanrƏsas mövzu
Elçin Hüseynbəyli«Nəvə»HekayəBaba-nənə-nəvə münasibəti və məsuliyyətin yetişməsi

«Nəvə» hekayəsinin əsas göstəriciləri.

Obrazlar
ObrazSəciyyəsi
NənəYetmişi haqlamış qadın; hekayə boyu ağır xəstələnir, nəvənin qayğısına ehtiyac duyur
BabaQışlıq odun üçün kəndi tərk edir, uzun müddət kənddən uzaqda qalır
NəvəHekayəni öz dilindən nəql edir; əvvəlcə çay dəmləməkdə çətinlik çəkir, sonra məsuliyyət hissi qazanır

Hekayənin əsas obrazları və səciyyəvi xüsusiyyətləri.

✎Nəvənin yetkinləşmə yolu
  1. 1Başlanğıc: Nənə ağır xəstələnir, baba isə qışlıq odun üçün kəndi tərk edir, nəvə tək qalır.
  2. 2Çətinlik: Nəvə ilk dəfə çay dəmləməyə çalışarkən bacarmır, bu, onun ev işlərində təcrübəsizliyini göstərir.
  3. 3Dəyişmə: Zamanla nəvədə məsuliyyət hissi formalaşır, o, nənəsinin ehtiyaclarını qarşılamağı bacarır.
✎Keçmişlə indiki hal arasında təzad
  1. 1Xatirə: Nəvə nənəsinə qulluq edərkən öz uşaqlıq yaramazlıqlarını xatırlayır.
  2. 2Hiss: Bu xatirələrə görə o, peşman deyil, özünə haqq qazandırır.
  3. 3Bədii məna: Keçmiş yaramazlıqla indiki qayğıkeşlik arasındakı təzad onun necə dəyişdiyini və böyüdüyünü vurğulayır.
🚫Tez-tez səhv

Hekayənin baş qəhrəmanı kimi babanı düşünməyin — «Nəvə» nəvənin öz dilindən nəql olunur və əsas diqqət onun daxili yetişməsinə yönəlib.

⚠️Diqqət

Nənənin nəvəsinə baxa bilməməsinin səbəbini qarışdırmayın — bu, qocalıq deyil, ağır xəstəlikdir.

💡Qeyd

Nəvənin çay dəmləməyi bacarmaması tənbəlliyini yox, sadəcə ev işlərində təcrübəsizliyini göstərir; sonrakı uğuru məsuliyyət hissinin formalaşmasının başlanğıcı olur.

Qaydalar

  1. 1«Nəvə» hekayəsinin müəllifi Elçin Hüseynbəylidir (1961).
  2. 2Hekayə birinci şəxsin dilindən — kənddə «sürgündə» saydığı nəvə Kamalın dilindən — nəql olunur.
  3. 3Nənəsi xəstələnəndə Kamal ona tək qulluq etməli olur; başlanğıcda ərköyün və özündən razıdır.
  4. 4Nənəyə qulluq etdikcə Kamal ev işlərini öyrənir, get-gedə mehriban və zəhmətkeş olur.
  5. 5Sonda Kamal başqalarından zorla aldığı əşyaları geri qaytarır, hətta ad günü hədiyyəsi qlobusu bir dostuna bağışlayır.
  6. 6Əsərin əsas ideyası: insan başqasına qayğı göstərəndə daxilən dəyişir və əsl xoşbəxtliyi kəşf edir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq