lit7-4.1· Fəsil 4: Uşaq aləmi, uşaq taleyi· ~12 dəq

S.S.Axundov — «Nurəddin»

«Qorxulu nağıllar» silsiləsindən hekayə.

Süleyman Sani Axundov (1875-1939) XX əsrin əvvəllərində yaşayıb-yaratmış görkəmli Azərbaycan yazıçısı, dramaturq və maarifçi pedaqoqdur. Onun ən məşhur nəsr əsərləri «Qorxulu nağıllar» silsiləsidir; bu silsiləyə daxil olan hekayələrdən biri də «Nurəddin»dir. «Nurəddin» janrına görə hekayədir və yoxsul bir uşağın acı taleyindən, kasıbların çəkdiyi əzab-əziyyətdən bəhs edir. Əsərin baş qəhrəmanı atasını itirmiş, ehtiyac içində böyüyən Nurəddindir; o, varlıların yanında işləyərək ədalətsizliklə, haqsızlıqla üzləşir. Əsərdə Əmiraslan və Gülpəri kimi obrazlar vasitəsilə yazıçı yoxsul insanların xeyirxahlığını, varlıların isə zülmkarlığını qarşılaşdırır. Süleyman Sani Axundov bu hekayədə uşaq taleyi, kasıbçılıq, ədalət və mərhəmət mövzularını qabardaraq oxucunu zəiflərə, məzlumlara qarşı insaflı olmağa çağırır. Diqqət: Süleyman Sani Axundov XIX əsrin maarifçi-dramaturqu Mirzə Fətəli Axundzadə ilə qarışdırılmamalıdır; bunlar tamamilə fərqli iki şəxsdir.

Əsas terminlər

hekayə — Həcmcə kiçik nəsr əsəri. «Nurəddin» janrına görə hekayədir – şeir, roman və ya dram deyil.
uşaq ədəbiyyatı — Uşaq aləmindən, uşaq taleyindən bəhs edən, tərbiyəvi-əxlaqi məqsəd daşıyan əsərlər. «Nurəddin» yoxsul uşağın taleyinə həsr olunub.
obraz — Bədii əsərdə canlandırılan surət, personaj. «Nurəddin»in obrazlarına Nurəddin, Əmiraslan və Gülpəri daxildir.
baş qəhrəman — Əsərin mərkəzində dayanan əsas obraz. «Nurəddin»də baş qəhrəman atasını itirmiş, yoxsul uşaq Nurəddindir.
Süleyman Sani Axundov — XX əsrin əvvəllərində yaşamış görkəmli Azərbaycan yazıçısı, dramaturq və maarifçi pedaqoq (1875-1939); «Nurəddin»in müəllifidir.
«Qorxulu nağıllar» — Süleyman Sani Axundovun məşhur hekayələr silsiləsi; «Nurəddin» bu silsiləyə daxildir. «Qorxulu» sözü yoxsul uşaqların acı, ürəkağrıdan taleyinə işarə edir.
«Nurəddin» haqqında əsas məlumat
XüsusiyyətMəlumat
MüəllifSüleyman Sani Axundov (1875-1939)
Silsilə«Qorxulu nağıllar»
JanrHekayə
MövzuYoxsul uşağın taleyi, kasıbçılıq, ədalət və mərhəmət
FəsilUşaq aləmi, uşaq taleyi
Hekayənin obrazları
ObrazRolu / Mövqeyi
NurəddinBaş qəhrəman; atasını itirmiş, ehtiyac içində böyüyən yoxsul uşaq
ƏmiraslanƏsərin obrazlarından biri
GülpəriƏsərin qadın obrazlarından biri
✎Süjetin gedişi: Nurəddinin taleyi
  1. 1Başlanğıc: Nurəddin atasını itirir; ailəsi ehtiyac içində qalır, o, yoxsulluq şəraitində böyüyür.
  2. 2Düyün: Çörəkpulu qazanmaq üçün varlıların yanında işləyir və orada ədalətsizliklə, haqsızlıqla üzləşir.
  3. 3Qarşılaşdırma: Yazıçı yoxsul insanların xeyirxahlığı ilə varlıların zülmkarlığını qarşı-qarşıya qoyur.
  4. 4Nəticə: Əsər oxucunu zəiflərə, məzlumlara qarşı insaflı və mərhəmətli olmağa çağırır.
✎İdeyanın açılışı
  1. 1Mövzu: Hekayə yoxsul uşağın taleyindən, kasıbçılıqdan, ədalət və mərhəmətdən bəhs edir.
  2. 2Bədii vasitə: Yaxşılıqla pislik, ədalətlə ədalətsizlik qarşılaşdırılır; bu kontrast əsərin əxlaqi ideyasını gücləndirir.
  3. 3Müəllif mövqeyi: Maarifçi-pedaqoq Axundov əsərə güclü tərbiyəvi-əxlaqi məqsəd və uşaqlara qayğı ruhu verir.
  4. 4İdeya: Yoxsulluq insanın ləyaqətini öldürmür; ədalət və mərhəmət hər zaman vacibdir.
🚫Tez-tez səhv

Süleyman Sani Axundovu Mirzə Fətəli Axundzadə ilə qarışdırmayın: soyadları oxşar olsa da, bunlar tamamilə fərqli iki yazıçıdır. «Nurəddin»in müəllifi Süleyman Sani Axundovdur.

🚫Tez-tez səhv

«Nurəddin»i şeir, roman və ya dram saymayın – o, həcmcə kiçik nəsr əsəri, yəni hekayədir.

⚠️Diqqət

Əmiraslan və Gülpəri əsərin obrazlarıdır, lakin baş qəhrəman deyil; baş qəhrəman yoxsul uşaq Nurəddindir.

💡Qeyd

«Qorxulu nağıllar»dakı «qorxulu» sözünü cadugər-əjdaha kimi sehrli dəhşət kimi anlamayın; o, yoxsul uşaqların real, acı taleyinə işarə edir.

Qaydalar

  1. 1«Nurəddin» hekayəsinin müəllifi Süleyman Sani Axundovdur (Süleyman Sani Axundov, 1875-1939).
  2. 2«Nurəddin» Süleyman Sani Axundovun «Qorxulu nağıllar» silsiləsinə daxil olan hekayədir; janrı hekayədir.
  3. 3Əsərin baş qəhrəmanı yoxsul, atasız uşaq Nurəddindir; digər obrazlar arasında Əmiraslan və Gülpəri var.
  4. 4Əsərin mövzusu yoxsul uşağın taleyi, kasıbçılıq, ədalət və mərhəmətdir.
  5. 5Süleyman Sani Axundovu Mirzə Fətəli Axundzadə ilə qarışdırmaq olmaz; onlar fərqli yazıçılardır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq