Hikmət və mənəvi dəyər əsərləri
«Kərgədan və qarışqa», «Anamın sözləri», «Usta Bəxtiyar».
Bu mövzuda mənəvi dəyərləri və həyat hikmətini əks etdirən üç əsər və onların müəllifləri öyrənilir. Hikmət Ziyanın «Kərgədan və qarışqa» əsəri kiçik bir qarışqanın zəhməti və iradəsi ilə nəhəng kərgədandan üstün ola biləcəyini göstərir; burada zəhmətin, çalışqanlığın və kiçik olsa belə inadkarlığın dəyəri tərənnüm olunur. Fikrət Qocanın «Anamın sözləri» şeirində ananın övlada verdiyi nəsihətlər, onun müdrik kəlamları və ana sevgisi səmimi bir dillə vəsf edilir; əsər ana məhəbbətinin və valideyn nəsihətinin müqəddəsliyini önə çəkir. Abdulla Şaiqin «Usta Bəxtiyar» əsərində isə öz sənətinə bağlı, halal zəhməti ilə yaşayan zəhmətkeş usta obrazı verilir və əməyə, peşə sahibi olmağa hörmət təlqin edilir. Hər üç əsər mənəvi dəyərlər – zəhmət, ana sevgisi və hikmət ətrafında birləşir. Bu əsərlər oxucuda çalışqanlıq, doğmalarına hörmət və düzgün yaşamaq kimi mənəvi keyfiyyətlər formalaşdırır.
Əsas terminlər
| Əsər | Müəllif |
|---|---|
| «Kərgədan və qarışqa» | Hikmət Ziya |
| «Anamın sözləri» | Fikrət Qoca |
| «Usta Bəxtiyar» | Abdulla Şaiq |
| Əsər | Mövzu / mənəvi dəyər |
|---|---|
| «Kərgədan və qarışqa» | Zəhmət və iradənin gücü |
| «Anamın sözləri» | Ana sevgisi və nəsihəti |
| «Usta Bəxtiyar» | Zəhmətə və sənətə hörmət |
- 1Obrazlar: Nəhəng kərgədan və kiçik, zəhmətkeş qarışqa qarşılaşdırılır.
- 2Təzad: Əsas təzad böyük cüssə ilə kiçik, lakin zəhmətkeş və iradəli olmaq arasındadır.
- 3İdeya: Kiçik qarışqanın üstünlük qazanması iradə və zəhmətin fiziki cüssədən daha güclü ola bildiyini göstərir.
- 4Bədii üsul: Heyvan obrazları hikmətli ideyanı təmsili (alleqorik) şəkildə daha təsirli çatdırır.
- 1Açar söz tap: Əsərin adındakı və mövzusundakı açar fikri seç: zəhmət, ana sevgisi və ya sənət.
- 2Müəllifə bağla: Zəhmət və iradə → Hikmət Ziya, «Kərgədan və qarışqa»; ana sevgisi → Fikrət Qoca, «Anamın sözləri»; sənətə hörmət → Abdulla Şaiq, «Usta Bəxtiyar».
- 3Yoxla: Üçlüyü tam uyğunlaşdır: müəllif + əsər + mövzu bir-birinə düz oturmalıdır, məsələn Hikmət Ziya – «Kərgədan və qarışqa» – zəhmət və iradə.
«Kərgədan və qarışqa»nın müəllifini Fikrət Qoca və ya Abdulla Şaiq sanma. Düzgün müəllif Hikmət Ziyadır; Fikrət Qoca «Anamın sözləri»nin, Abdulla Şaiq isə «Usta Bəxtiyar»ın müəllifidir.
«Anamın sözləri»ni Hikmət Ziya və ya Abdulla Şaiqə aid etmə. Bu şeirin müəllifi Fikrət Qocadır.
«Usta Bəxtiyar»ı Hikmət Ziya və ya Fikrət Qoca ilə qarışdırma. Əsərin müəllifi Abdulla Şaiqdir.
Janrları qarışdırma: «Anamın sözləri» şeirdir (roman, dram və ya povest deyil), «Usta Bəxtiyar» isə nəsr əsəridir; hər ikisi mənəvi dəyərləri tərənnüm etdiyi üçün eyni fəsildə öyrənilir.
Qaydalar
- 1«Kərgədan və qarışqa» əsərinin müəllifi Hikmət Ziyadır; mövzusu zəhmət və iradənin gücüdür.
- 2«Anamın sözləri» Fikrət Qocanın əsəridir və janrına görə şeirdir; ana sevgisini və nəsihətini tərənnüm edir.
- 3«Usta Bəxtiyar» əsərinin müəllifi Abdulla Şaiqdir; əsər zəhmətə və sənətə hörməti təlqin edir.
- 4Hər üç əsər mənəvi dəyərlər – zəhmət, ana məhəbbəti və hikmət mövzusunda birləşir.
- 5Müəllif↔əsər cütlüklərini qarışdırmamaq lazımdır: Hikmət Ziya – «Kərgədan və qarışqa», Fikrət Qoca – «Anamın sözləri», Abdulla Şaiq – «Usta Bəxtiyar».
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir