Çingiz Aytmatov — «Manqurt»
Dünya ədəbiyyatı; «Gün var əsrə bərabər» romanından.
Çingiz Aytmatov (1928-2008) qırğız xalqının dünya şöhrətli yazıçısıdır və onun yaradıcılığı dünya ədəbiyyatının dəyərli nümunələrindən sayılır. «Manqurt» müstəqil bir hekayə deyil, yazıçının «Gün var əsrə bərabər» adlı məşhur romanına daxil edilmiş əfsanəvi bir parçadır. Bu parçada qədim juan-juan tayfasının əsir aldıqları gəncləri necə manqurta çevirdiyi rəvayət olunur: əsirin başına dəvə dərisi geyindirir, onu səhrada saxlayır və beləcə həmin insan yaddaşını tamamilə itirir. Manqurt — keçmişini, anasını, doğma yurdunu, kim olduğunu unutmuş, yalnız ağasına kor-koranə itaət edən insan deməkdir. Əsərdə manqurt obrazı yaddaşsızlığın, milli kökündən və mənəvi azadlığından ayrılmağın dəhşətli simvolu kimi verilir. Ana Nayman-Ana oğlunu axtarıb tapsa da, manqurta çevrilmiş oğul onu tanımır və ağasının əmri ilə öz anasını oxla vurur. Bu acı süjet vasitəsilə Aytmatov yaddaşın, milli kökə bağlılığın və mənəvi azadlığın insan üçün nə qədər müqəddəs olduğunu göstərir.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Müəllif | Çingiz Aytmatov (qırğız yazıçısı, 1928-2008) |
| Hansı romandan | «Gün var əsrə bərabər» romanına daxil edilmiş əfsanəvi parça |
| Ədəbiyyat növü | Dünya ədəbiyyatı nümunəsi |
| Mövzu | Əsir gəncin manqurta çevrilməsi və yaddaşını itirməsi |
| Əsas ideya | Yaddaşın, milli kökə bağlılığın və mənəvi azadlığın qorunması |
| Rəmz | Manqurt — yaddaşsızlığın və milli kökündən ayrılmanın simvolu |
| Obraz | Rolu |
|---|---|
| Nayman-Ana | Manqurta çevrilmiş oğlunu axtarıb tapan, lakin tanınmayan ana |
| Manqurt oğul | Yaddaşını itirmiş, anasını tanımayan və ağasının əmri ilə onu oxla vuran əsir gənc |
| Juan-juanlar | Əsirləri yaş dəvə dərisi ilə manqurta çevirən qəddar tayfa |
- 1Sözün hərfi mənası: Manqurt — juan-juanların başına yaş dəvə dərisi geyindirib səhrada saxladıqları, beləcə yaddaşını tamamilə itirmiş əsir deməkdir.
- 2Simvolik mənası: Manqurt obrazı yaddaşsızlığın, milli kökündən və mənəvi azadlığından ayrılmağın dəhşətli rəmzi kimi verilir.
- 3Müasir məcazi mənası: Bu gün «manqurt» sözü məcazi mənada öz milli kökünü, dilini və dəyərlərini unutmuş insanı bildirir.
- 1Əsir götürmə: Juan-juanlar əsir aldıqları gəncin başına yaş dəvə dərisi geyindirir və onu səhrada saxlayır.
- 2Yaddaşın itirilməsi: Bu işgəncə nəticəsində gənc yaddaşını tamamilə itirir, keçmişini, anasını və doğma yurdunu unudur, yalnız ağasına kor-koranə itaət edən manqurta çevrilir.
- 3Faciəli sonluq: Ana Nayman-Ana oğlunu axtarıb tapsa da, manqurt onu tanımır və ağasının əmri ilə öz anasını oxla vurur.
«Manqurt»un müəllifini Tolstoy, Puşkin və ya Məmmədquluzadə ilə qarışdırma. Müəllif qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovdur; bu, dünya ədəbiyyatı nümunəsidir.
«Manqurt» müstəqil roman və ya hekayə deyil. O, Aytmatovun «Gün var əsrə bərabər» romanına daxil edilmiş əfsanəvi parçadır; «Cəmilə» və ya «Ana tarla» ilə qarışdırma.
Manqurta çevirən tayfanı düzgün seç: bu, juan-juanlardır. Nayman tayfasından isə ana (Nayman-Ana) oğlunu xilas etməyə çalışır — yəni naymanlar əsir edən deyil, qurban tərəfdir.
Manqurtun ağasına itaətini sədaqət və ya qəhrəmanlıq sanma. Bu, iradəsiz, kor-koranə tabeçilikdir; manqurt obrazı sədaqətin deyil, yaddaşsızlığın simvoludur.
Qaydalar
- 1«Manqurt»ın müəllifi qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovdur; bu, dünya ədəbiyyatı nümunəsidir.
- 2«Manqurt» müstəqil əsər deyil, Aytmatovun «Gün var əsrə bərabər» romanına daxil edilmiş əfsanəvi parçadır.
- 3Manqurt — yaddaşını itirmiş, mənşəyini, anasını və doğma yurdunu unutmuş, ağasına kor-koranə tabe olan insandır.
- 4Əsərdə juan-juanlar əsirləri manqurta çevirir; manqurt yaddaşsızlığın və milli kökündən ayrılmanın simvoludur.
- 5Əsərin əsas ideyası yaddaşın, milli kökə bağlılığın və mənəvi azadlığın qorunmasıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir