Ağciyərlərdə qazlar mübadiləsi necə baş verir

Nəfəs aldığımız zaman diafraqma yastılaşır və döş qəfəsi genişlənir, nəticədə hava ağciyərlərə daxil olur; nəfəs verdikdə isə diafraqma yuxarıya doğru hərəkət edir, ağciyərlər kiçilir və hava ağciyərlərdən xaricə qovulur. Burnumuz və ya ağzımızla aldığımız hava nəfəs borusuna (traxeyaya) keçir; nəfəs borusundan iki şaxə — bronxlar ayrılır, bunlar sağ və sol ağciyərlərə daxil olaraq daha kiçik şaxələrə — bronxiollara bölünür, bu şaxələrin uclarında isə nazik divarlı alveol adlanan qovuqcuqlar var. Ağciyərlərdə təxminən 700 milyon alveol vardır ki, onların ümumi səthi 70 m²-ə qədər artır — bu, bədən səthindən 30-40 dəfə böyükdür. Hər bir alveol sıx kapilyar toru ilə örtülmüşdür: oksigen qan damarları və alveolların nazik divarlarından qana keçir, eyni zamanda karbon qazı isə qandan alveollara keçir və nəfəs verdikdə orqanizmdən xaric edilir. Beləliklə, nəfəs aldığımız zaman ağciyərlərdə karbon qazı və oksigenin iştirakı ilə qazlar mübadiləsi baş verir: oksigen qana, karbon qazı isə ağciyərlərə daxil olur, oksigen orqanizmin bütün hüceyrələrinə daşınır. Orqanizmdə hüceyrələr oksigen və qida maddələrindən istifadə edərək enerji əldə edir, bu zaman karbon qazı kimi son parçalanma məhsulları əmələ gəlir; hüceyrələrin yaşamaları üçün onlar oksigenlə fasiləsiz təmin olunmalı, əmələ gələn karbon qazı isə kənarlaşdırılmalıdır, bu proses isə qan dövranı sistemi vasitəsilə həyata keçirilir. Sakit halda ortayaşlı sağlam insanlarda tənəffüsün sayı təqribən dəqiqədə 16-ya bərabərdir.