phys7-6.5· 6. Mexaniki rəqslər və dalğalar· ~13 dəq

Səs dalğaları

Səsin mənbəyi, ton, səs ucalığı.

Səs dalğaları mexaniki dalğalardır, yəni yayıldıqları mühitdə hissəciklərin rəqsi ilə yaranır. Bu dalğalar mənbədən ayrılan enerjinin daşıyıcısıdır. Səs mənbəyi rəqs edən hər hansı cisimdir: sim, diafraqma, hava sütunu və s. Səs dalğaları havada uzununa dalğalar şəklində yayılır. İnsan qulağı təxminən 16 Hz16\ \text{Hz} ilə 20000 Hz20000\ \text{Hz} arasındakı tezlikləri eşidə bilir. Səsin tonu (yüksəkliyi) tezlikdən asılıdır: tezlik böyüdükcə ton yüksəlir. Səs ucalığı isə rəqs amplitudundan asılıdır: amplitud böyüdükcə səs daha uca eşidilir. Bundan başqa, səsləri tembrinə (çalarlığına) görə fərqləndirə bilərik. Səs vakuumda yayılmır, çünki orada rəqs edə biləcək maddi hissəcik yoxdur. Səs müxtəlif mühitlərdə müxtəlif sürətlə yayılır: hava – 340 m/s340\ \text{m/s}, su – 1500 m/s1500\ \text{m/s}, polad – 5000 m/s5000\ \text{m/s}. Temperatur artdıqca səs sürəti də artır.

📌Nümunə

Məsələn, səsin havada sürəti 0∘C0^\circ\text{C}-də təqribən 331 m/s331\ \text{m/s}, 15∘C15^\circ\text{C}-də isə 340 m/s340\ \text{m/s} olur.

Qaydalar

  1. 1Səs dalğaları mexaniki dalğalardır, yayılmaq üçün maddi mühitə ehtiyac duyurlar.
  2. 2İnsan qulağı 16−20000 Hz16-20000\ \text{Hz} tezlik diapazonunda olan səsləri eşidir.
  3. 3Səsin yayılma sürəti mühitin növündən asılıdır: bərk cisimlərdə ən böyük, qazlarda ən kiçikdir.
  4. 4Temperatur artdıqca səs sürəti artır.
  5. 5Səsin tonu tezlikdən, ucalığı isə rəqs amplitudundan asılıdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq