phys7-6.4· 6. Mexaniki rəqslər və dalğalar· ~13 dəq

Mexaniki dalğaların növləri. Dalğanı xarakterizə edən kəmiyyətlər

Uzununa/eninə dalğalar, λ\lambda, vv, TT.

Mexaniki dalğalar eninə və uzununa olur. Dalğanı xarakterizə edən əsas kəmiyyətlər: dalğa uzunluğu (λ\lambda) – iki eyni fazalı nöqtə arasındakı məsafədir, vahidi metrdir (m). Bir tam dalğanın keçmə müddətinə period (TT) deyilir, vahidi saniyədir (s). Tezlik (ν\nu) – 1 saniyədə keçən tam dalğaların sayıdır, vahidi Hertsdir (Hz). Period ilə tezlik qarşılıqlı tərsdir: T=1/νT = 1/\nu, ν=1/T\nu = 1/T. Dalğanın yayılma sürəti (vv) dalğa uzunluğu ilə tezliyin hasilinə bərabərdir: v=λνv = \lambda\nu, həmçinin v=λ/Tv = \lambda/T. Eyni mühitdə yayılma sürəti sabit qalır. Mühit dəyişərsə, sürət dəyişir, lakin tezlik mənbədən asılı olaraq sabit qalır. Eninə dalğalarda hissəciklərin rəqs istiqaməti dalğanın yayılma istiqamətinə perpendikulyar (misal: su dalğası, ip dalğası), uzununa dalğalarda isə paraleldir (misal: səs dalğası).

📌Nümunə

Məsələn: bir dalğanın tezliyi 10 Hz, dalğa uzunluğu 2 m olarsa, onun sürəti v=102=20v = 10 \cdot 2 = 20 m/s olar.

Qaydalar

  1. 1Dalğa uzunluğu (λ\lambda) — bir periodda dalğanın yayıldığı məsafədir (m).
  2. 2Period (TT) — bir tam dalğanın keçmə müddətidir (s). Tezlik (ν\nu) ilə əlaqəsi: T=1/νT = 1/\nu, ν=1/T\nu = 1/T.
  3. 3Dalğanın yayılma sürəti: v=λ/T=λνv = \lambda / T = \lambda \nu.
  4. 4Eyni mühitdə dalğa sürəti sabitdir; mühit dəyişərsə, tezlik sabit, sürət dəyişir.
  5. 5Eninə dalğalar — hissəcik rəqsi dalğanın yayılma istiqamətinə perpendikulyardır.
  6. 6Uzununa dalğalar — hissəcik rəqsi dalğanın yayılma istiqaməti ilə eynidir, sıxlaşma və seyrəkləşmələr yaradır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir