Mexaniki dalğaların növləri. Dalğanı xarakterizə edən kəmiyyətlər
Uzununa/eninə dalğalar, , , .
Mexaniki dalğalar eninə və uzununa olur. Dalğanı xarakterizə edən əsas kəmiyyətlər: dalğa uzunluğu () – iki eyni fazalı nöqtə arasındakı məsafədir, vahidi metrdir (m). Bir tam dalğanın keçmə müddətinə period () deyilir, vahidi saniyədir (s). Tezlik () – 1 saniyədə keçən tam dalğaların sayıdır, vahidi Hertsdir (Hz). Period ilə tezlik qarşılıqlı tərsdir: , . Dalğanın yayılma sürəti () dalğa uzunluğu ilə tezliyin hasilinə bərabərdir: , həmçinin . Eyni mühitdə yayılma sürəti sabit qalır. Mühit dəyişərsə, sürət dəyişir, lakin tezlik mənbədən asılı olaraq sabit qalır. Eninə dalğalarda hissəciklərin rəqs istiqaməti dalğanın yayılma istiqamətinə perpendikulyar (misal: su dalğası, ip dalğası), uzununa dalğalarda isə paraleldir (misal: səs dalğası).
Məsələn: bir dalğanın tezliyi 10 Hz, dalğa uzunluğu 2 m olarsa, onun sürəti m/s olar.
Qaydalar
- 1Dalğa uzunluğu () — bir periodda dalğanın yayıldığı məsafədir (m).
- 2Period () — bir tam dalğanın keçmə müddətidir (s). Tezlik () ilə əlaqəsi: , .
- 3Dalğanın yayılma sürəti: .
- 4Eyni mühitdə dalğa sürəti sabitdir; mühit dəyişərsə, tezlik sabit, sürət dəyişir.
- 5Eninə dalğalar — hissəcik rəqsi dalğanın yayılma istiqamətinə perpendikulyardır.
- 6Uzununa dalğalar — hissəcik rəqsi dalğanın yayılma istiqaməti ilə eynidir, sıxlaşma və seyrəkləşmələr yaradır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir