phys7-5.2· 5. Sadə mexanizmlər. Cisimlərin tarazlığı· ~13 dəq

Bloklar

Tərpənməz və tərpənən blok, polispast.

Bloklar — novlu çarxdan ibarət sadə mexanizmlərdir. Tərpənməz (sabit) blok yalnız qüvvənin istiqamətini dəyişir, qüvvədə qazanc vermir: F=PF = P. Tərpənən (hərəkətli) blok isə yüklə birlikdə hərəkət edərək qüvvədə 2 dəfə qazanc verir: F=P/2F = P/2, lakin ipin çəkilmə məsafəsi 2 dəfə artır. Polispast bir neçə blokun birləşməsindən ibarət olub, daha böyük qüvvə qazancı təmin edir. Bloklarda mexanikanın "qızıl qaydası" keçərlidir: qüvvədə nə qədər qazanc varsa, məsafədə bir o qədər itki var.

📌Nümunə

Məsələn: tikinti kranı polispastdan istifadə edərək ağır yükləri az qüvvə ilə qaldırır.

Qaydalar

  1. 1Tərpənməz blok qüvvənin istiqamətini dəyişir, qüvvədə qazanc vermir: F=PF = P.
  2. 2Tərpənən blok qüvvədə 2 dəfə qazanc verir: F=P/2F = P/2, ipin çəkilmə məsafəsi 2 dəfə artır.
  3. 3Polispast bir neçə blokun birləşməsidir, qüvvə qazancı tərpənən blokların sayından asılıdır.
  4. 4Bloklarda qüvvədə qazanc olduqda məsafədə eyni nisbətdə itki olur (mexanikanın qızıl qaydası).
  5. 5Blokun çəkisi nəzərə alınarsa, tərpənən blok üçün F=(P+Pblok)/2F = (P + P_{\text{blok}})/2.
  6. 6Tərpənməz blokun tətbiqi: bayraq dirəyi, tərpənən blokun tətbiqi: tikinti kranları, polispast.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq