phys7-4.9· 4. Təzyiq· ~13 dəq

Arximed qanunu

FA=ρgVF_A=\rho g V, itələyici (qaldırıcı) qüvvə.

Arximed qanunu maye və ya qaza batırılmış cismə təsir edən itələyici qüvvəni təsvir edir. Bu qüvvə Arximed qüvvəsi adlanır, şaquli yuxarı yönəlir və cismin sıxışdırdığı mayenin (və ya qazın) ağırlığına bərabərdir: FA=ρmgVbF_A = \rho_m g V_b. Burada ρm\rho_m mayenin sıxlığı, gg sərbəstdüşmə təcili, VbV_b isə cismin batmış hissəsinin həcmidir. Arximed qüvvəsi cismin formasından, sıxlığından və kütləsindən asılı deyil; yalnız mayenin sıxlığına və batmış həcmə bağlıdır. Əgər cisim tam batıbsa, Vb=VcisV_b = V_{cis} olur. Cismin mayedəki çəkisi havadakı çəkisindən Arximed qüvvəsi qədər azdır: Pm=Ph−FAP_m = P_h - F_A. Bu qanun sayəsində gəmilərin, hava şarlarının üzməsi başa düşülür.

📌Nümunə

Məsələn: həcmi 0.1 m30.1\ \text{m}^3 olan cisim suya (ρ=1000 kg/m3\rho=1000\ \text{kg/m}^3) tam batırıldıqda FA=1000⋅10⋅0.1=1000 NF_A = 1000 \cdot 10 \cdot 0.1 = 1000\ \text{N} olar.

Qaydalar

  1. 1Arximed qüvvəsi FA=ρmgVbF_A = \rho_m g V_b düsturu ilə hesablanır.
  2. 2Arximed qüvvəsi şaquli yuxarı yönəlir.
  3. 3Arximed qüvvəsi cismin sıxışdırdığı mayenin (qazın) ağırlığına bərabərdir.
  4. 4Bu qüvvə cismin kütləsindən, sıxlığından və formasından asılı deyil.
  5. 5Tam batmış cisim üçün Vb=VcisV_b = V_{cis} olur.
  6. 6Cismin mayedə çəkisi Pm=Ph−FAP_m = P_h - F_A olur.
  7. 7Mayedə üzən cismin Arximed qüvvəsi onun ağırlığına bərabərdir (FA=mgF_A = mg).

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq