Atmosfer təzyiqinin ölçülməsi
Barometr, aneroid.
Atmosfer təzyiqi Yer səthindəki hava sütununun çəkisi nəticəsində yaranır və barometr adlanan cihazla ölçülür. Ən klassik barometr – civəli barometrdir. O, italyan alimi Torriçelli tərəfindən icad edilmişdir. Təcrübədə uzun bir boru civə ilə doldurulub ağzı bağlı halda civə dolu qaba salınır, sonra borunun ağzı açılır. Boruda civə sütunu müəyyən hündürlükdə (təxminən 760 mm) dayanır, yuxarı hissədə boşluq (Torriçelli boşluğu) yaranır. Civə sütununun hündürlüyü atmosfer təzyiqini göstərir. Normal atmosfer təzyiqi dəniz səviyyəsində -na bərabərdir. Hava şəraitindən asılı olaraq təzyiq dəyişir: yağışlı havada təzyiq azalır, açıq havada yüksəlir. Aneroid barometr (yunanca 'mayesiz' deməkdir) isə civədən istifadə etmir. O, havası sorulmuş nazik divarlı metal qutunun təzyiq altında deformasiyasına əsaslanır. Qutu sıxılır və ya genişlənir, bu hərəkət rıçaqlar vasitəsilə göstəriciyə ötürülür. Aneroid barometr yığcam, təhlükəsiz və daşımaq üçün rahatdır, həmçinin hündürlükölçən (altimetr) kimi də istifadə oluna bilər: hündürlük artdıqca atmosfer təzyiqi azaldığından barometr göstəricisinə əsasən hündürlüyü təyin etmək olur.
Məsələn: Aneroid barometrdə göstərici göstərirsə, bu normaldan aşağı təzyiqdir, yağıntı ehtimalı yüksəkdir.
Qaydalar
- 1Normal atmosfer təzyiqi dəniz səviyyəsində -na bərabərdir.
- 2Civəli barometr Torriçelli prinsipi ilə işləyir: boruda civə sütununun hündürlüyü atmosfer təzyiqini göstərir.
- 3Aneroid barometr mayesizdir, metal qutunun deformasiyasına əsaslanır.
- 4Hündürlük artdıqca atmosfer təzyiqi azalır, buna görə barometr altimetr kimi istifadə oluna bilər.
- 5Barometrlə temperatur deyil, təzyiq ölçülür; temperatur ölçmək üçün termometr istifadə olunur.
- 6Barometr göstəriciləri hava proqnozunda istifadə olunur: təzyiqin düşməsi yağış, yüksəlməsi açıq hava ilə əlaqələndirilir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir