phys7-4.7· 4. Təzyiq· ~13 dəq

Atmosfer təzyiqi

Hava sütununun yaratdığı təzyiq.

Atmosfer təzyiqi Yer səthini əhatə edən hava təbəqəsinin ağırlığı nəticəsində yaranır. Hava sütunu Yer səthinə təzyiq göstərir. Bu təzyiq ilk dəfə italyan alimi Evangelista Torriçelli tərəfindən ölçülmüşdür. O, bir ucu bağlı 1 m uzunluqlu şüşə borunu civə ilə dolduraraq açıq ucunu civə qabına çevirmişdir. Borudakı civə sütunu 760 mm hündürlükdə dayanır, bu da dəniz səviyyəsində normal atmosfer təzyiqinə uyğundur. Normal atmosfer təzyiqi 760 mm civə sütunu (mm c.s.), 101 325 Pa və ya təxminən 10510^5 Pa-dır. Atmosfer təzyiqi hündürlük artdıqca azalır: orta hesabla hər 12 metr yüksəkliyə qalxdıqda təzyiq təqribən 1 mm c.s. azalır. Bu, yüksəklikdə hava sütununun qısalması və sıxlığının azalması ilə əlaqədardır. Gündəlik həyatda atmosfer təzyiqindən geniş istifadə olunur: mayelərin boru ilə sorulması, şpris, pipetka, tibbi bankalar, vantuzlar və s. Bütün bunlar xarici atmosfer təzyiqinin mayeni itələməsi ilə işləyir.

📌Nümunə

Məsələn: saman çöpü ilə içki içərkən ağızda təzyiqi azaldırıq, xarici atmosfer təzyiqi mayeni ağıza doğru itələyir.

Qaydalar

  1. 1Atmosfer təzyiqi Yer səthini əhatə edən hava sütununun ağırlığı nəticəsində yaranır.
  2. 2Normal atmosfer təzyiqi dəniz səviyyəsində 760 mm civə sütununa, yəni 101325 Pa-a bərabərdir.
  3. 3Yüksəkliyə qalxdıqca atmosfer təzyiqi azalır; hər 12 metrə təqribən 1 mm c.s. azalır.
  4. 4Torriçelli təcrübəsində civənin borudan axıb boşalmamasının səbəbi atmosfer təzyiqinin civə sütununu tarazlamasıdır.
  5. 5Gündəlik həyatda sorulma, şpris, pipetka kimi hadisələr atmosfer təzyiqinin təsiri ilə baş verir.
  6. 6Atmosfer təzyiqi barometr adlanan cihazla ölçülür.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq