phys7-4.5· 4. Təzyiq· ~13 dəq

Birləşmiş qablar

Eyni və müxtəlif mayelər, tarazlıq şərti.

Birləşmiş qablar aşağı hissədən bir-biri ilə birləşmiş iki və ya daha çox qabdan ibarət sistemdir. Bu qablara eyni maye töküldükdə, formalarından, en kəsiklərindən asılı olmayaraq, bütün qollarda mayenin sərbəst səthi eyni üfüqi müstəvidə yerləşir. Bu hadisə Paskal qanunu ilə izah olunur: maye özünə göstərilən təzyiqi bütün istiqamətlərə bərabər ötürür, nəticədə eyni dərinlikdə təzyiq bərabər olur, bu da səviyyənin eyniləşməsinə səbəb olur. Əgər qollara bir-biri ilə qarışmayan müxtəlif sıxlıqlı mayelər tökülərsə, sıxlığı kiçik olan mayenin sütunu daha hündür olur. Tarazlıq şərti: ρ1gh1=ρ2gh2\rho_1 g h_1 = \rho_2 g h_2, buradan ρ1h1=ρ2h2\rho_1 h_1 = \rho_2 h_2. Birləşmiş qablar prinsipi bir çox qurğularda istifadə olunur: çaynik, suölçən şüşə, fontan, artezian quyusu, suvarma sistemləri.

📌Nümunə

Məsələn: çaynikin lüləyi ilə qabı birləşmiş qab olduğu üçün, çaynikə su töküldükdə lüləkdəki suyun səviyyəsi çaynikin içindəki səviyyə ilə eyni olur.

Qaydalar

  1. 1Birləşmiş qablarda eyni maye olarsa, qabların forma və ölçülərindən asılı olmayaraq bütün qollarda maye səviyyəsi eyni üfüqi müstəvidə yerləşir.
  2. 2Müxtəlif sıxlıqlı, qarışmayan mayelər üçün tarazlıq şərti: ρ1h1=ρ2h2\rho_1 h_1 = \rho_2 h_2.
  3. 3Sıxlığı kiçik olan mayenin sütununun hündürlüyü daha böyük olur.
  4. 4Birləşmiş qablar prinsipi Paskal qanununa əsaslanır: maye təzyiqi bütün istiqamətlərə bərabər ötürür.
  5. 5Çaynik, suölçən şüşə, fontan, artezian quyuları birləşmiş qablara misaldır.
  6. 6Birləşmiş qablarda səviyyə fərqi yalnız mayelərin sıxlıqları müxtəlif olduqda yaranır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir