phys7-4.4· 4. Təzyiq· ~13 dəq

Maye və qazlarda təzyiqin ötürülməsi. Paskal qanunu

Təzyiq bütün istiqamətlərə eyni ötürülür.

Paskal qanunu qapalı qabda olan maye və ya qaza göstərilən xarici təzyiqin onların hər bir nöqtəsinə dəyişmədən (bərabər) ötürülməsini ifadə edir. Bu qanun 1653-cü ildə fransız alimi Blez Paskal tərəfindən kəşf edilmişdir. Mayelər praktik olaraq sıxılmaz olduğundan, təzyiq onların bütün həcmi boyunca eyni qalır. Paskal qanunu hidravlik maşınların iş prinsipinin əsasını təşkil edir. Hidravlik presdə kiçik sahəli porşenə təsir edən kiçik qüvvə böyük sahəli porşendə böyük qüvvəyə çevrilir. Qüvvə qazancı düsturu: F2F1=S2S1\frac{F_2}{F_1} = \frac{S_2}{S_1}. Burada F1F_1 kiçik porşenə tətbiq olunan qüvvə, S1S_1 onun sahəsi, F2F_2 böyük porşendə yaranan qüvvə, S2S_2 isə böyük porşenin sahəsidir. Hidravlik tormoz sistemləri, avtomobil qaldırıcıları, ekskavatorların hidravlik sistemləri bu prinsiplə işləyir.

📌Nümunə

Məsələn: hidravlik presdə S1=2 sm2S_1 = 2\ \text{sm}^2, S2=20 sm2S_2 = 20\ \text{sm}^2 olarsa, F1=10 NF_1 = 10\ \text{N} tətbiq etdikdə F2=100 NF_2 = 100\ \text{N} qüvvə əldə edilir.

Qaydalar

  1. 1Paskal qanunu: qapalı qabdakı maye və ya qaza göstərilən xarici təzyiq mayenin (və ya qazın) hər bir nöqtəsinə dəyişmədən ötürülür.
  2. 2Mayelər sıxılmaz olduğu üçün təzyiq onların bütün həcmi boyunca bərabər yayılır.
  3. 3Hidravlik maşında qüvvə qazancı porşenlərin sahələri nisbətinə bərabərdir: F2F1=S2S1\frac{F_2}{F_1} = \frac{S_2}{S_1}.
  4. 4Kiçik sahəli porşenə tətbiq olunan qüvvə, böyük sahəli porşendə daha böyük qüvvə yaradır, lakin məsafədən itirilir.
  5. 5Paskal qanunu hidravlik tormoz, hidravlik pres və digər hidravlik sistemlərin iş prinsipini izah edir.
  6. 6Qapalı qabdakı qazlar da Paskal qanununa tabedir, lakin qazlar sıxıla bildiyi üçün təzyiq ötürülməsi zamanı həcm dəyişə bilər.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq