Qazın təzyiqi. Manometr
Qaz molekullarının zərbəsi, təzyiq ölçmə.
Qaz molekulları daim hərəkət edərək qabın divarlarına çırpılır. Molekulların bu çırpılmaları (zərbələri) nəticəsində divara perpendikulyar istiqamətdə qüvvə təsir edir; vahid sahəyə düşən bu qüvvəyə qaz təzyiqi deyilir. Qaz sıxıldıqca (həcmi kiçildikcə) vahid həcmdəki molekulların sayı artır, ona görə də divara dəyən zərbələrin sayı çoxalır və təzyiq yüksəlir. Temperatur artdıqda molekulların orta sürəti böyüyür, beləliklə hər zərbənin təsir qüvvəsi artdığından təzyiq də artır. Təzyiqi ölçmək üçün manometr adlanan cihazdan istifadə edilir. Sadə U-şəkilli mayeli manometrdə mayenin səviyyə fərqi ölçülən təzyiqi əks etdirir. Metal lövhəli manometr isə içi boş, əyilmiş metal borucuğun təzyiq altında açılması prinsipi ilə işləyir. Normal atmosfer təzyiqi dəyərindədir. Şagirdlər çox vaxt səhvən qaz təzyiqinin yalnız temperaturdan asılı olduğunu, həcmdən asılı olmadığını düşünürlər. Məsələn:
Qaydalar
- 1Qaz təzyiqi molekulların qab divarlarına zərbələrindən yaranır.
- 2Sabit temperaturda qazın həcmi kiçildikdə təzyiq artır.
- 3Sabit həcmdə temperatur artdıqda təzyiq artır.
- 4Normal atmosfer təzyiqi -dır ().
- 5Manometr qaz və mayelərin təzyiqini ölçür.
- 6U-şəkilli manometrdə maye səviyyələri fərqi təzyiqi göstərir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir