Çəki
Cismin dayağa/asmağa təsir qüvvəsi.
Çəki — cismin Yer tərəfindən cəzb olunması nəticəsində dayağa və ya asmağa göstərdiyi təsir qüvvəsidir. Çəki ilə işarə olunur, BS-də vahidi Nyutondur (). Çəki ilə kütlə fərqli anlayışlardır: kütlə cismin ətalət ölçüsüdür, sabit qalır; çəki isə qüvvədir və hərəkət vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Sükunətdə olan və ya bərabərsürətli düzxətli hərəkət edən cisim üçün çəki ağırlıq qüvvəsinə bərabərdir: . Liftdə yuxarı təcillə hərəkət edərkən çəki artır: . Aşağı təcillə hərəkət zamanı isə çəki azalır: . Əgər cisim sərbəst düşərsə (məsələn, liftin kəndiri qoparsa), onun çəkisi sıfır olur — çəkisizlik halı yaranır. Qeyd edək ki, tərəzi çəkini yox, kütləni ölçsə də, çəki qüvvəsinə əsasən işləyir.
Məsələn: kütləli uşağın sükunətdə çəkisi olur.
Qaydalar
- 1Çəki qüvvədir, vahidi Nyutondur ().
- 2Kütlə sabit, çəki hərəkət vəziyyətindən asılıdır.
- 3Sükunətdə və ya bərabərsürətli hərəkətdə .
- 4Yuxarı təcillə hərəkətdə , çəki artır.
- 5Aşağı təcillə hərəkətdə , çəki azalır.
- 6Sərbəst düşmədə çəkisizlik yaranır ().
- 7Çəki ilə kütləni qarışdırmaq olmaz: kütlə , çəki ilə ölçülür.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir