Elastiklik qüvvəsi. Huk qanunu

Elastiklik qüvvəsi — deformasiya olunmuş cismin əvvəlki formasına qayıtmaq üçün yaratdığı qüvvədir. Deformasiya xarici qüvvənin təsiri ilə cismin forma və ölçülərinin dəyişməsidir. Əgər qüvvə götürüldükdən sonra cisim ilkin formasını tam bərpa edirsə, belə deformasiyaya elastik deformasiya deyilir. Huk qanunu: elastik deformasiya zamanı yaranan elastiklik qüvvəsi mütləq uzanma (deformasiya) ilə düz mütənasibdir: $F_e = -k \Delta x$. Burada $k$ — sərtlik əmsalıdır (vahidi $\text{N/m}$) və yayın materialından, qalınlığından, uzunluğundan asılıdır. $\Delta x$ — mütləq uzanma, yəni ilkin uzunluqdan olan dəyişmədir. Mənfi işarə elastiklik qüvvəsinin deformasiyanın əksinə yönəldiyini göstərir. Paralel birləşdirilmiş yayların ümumi sərtliyi ayrı-ayrı sərtliklərin cəminə bərabərdir: $k_{\text{ümumi}} = k_1 + k_2$. Bu qanun yaylı tərəzilərin (dinamometrlərin) iş prinsipini izah edir. Qeyd etmək lazımdır ki, Huk qanunu yalnız elastik deformasiya üçün doğrudur; plastik deformasiyada (məsələn, plastilinin əzilməsində) bu qanun tətbiq olunmur.