Ağırlıq qüvvəsi
Yerin cazibəsi, .
Ağırlıq qüvvəsi cismin Yer tərəfindən cəzb olunması nəticəsində yaranan qüvvədir. Bu qüvvə cismi Yerin mərkəzinə doğru çəkir və həmişə şaquli istiqamətdə aşağı yönəlir. Ağırlıq qüvvəsi ilə işarə olunur və düsturu ilə hesablanır. Burada cismin kütləsi (kiloqram – kq), isə sərbəstdüşmə təcilidir (Nyuton bölünsün kiloqram – N/kq). Yer səthində təqribən -dir, amma praktik hesablamalarda çox vaxt götürülür. Qeyd edək ki, kütlə cismin ətalət ölçüsüdür, sabit qalır, ağırlıq isə cismin yerləşdiyi mühitin cazibə sahəsindən asılıdır. Yer səthindən yüksəkliyə qalxdıqca azalır, buna görə də ağırlıq azalır. Eyni zamanda, coğrafi enlikdən asılı olaraq, qütblərdə bir qədər böyük, ekvator da isə kiçikdir. Bu fərq kiçik olsa da, ağırlığın dəyişməsinə səbəb olur. Ay səthində təqribən -dir ki, bu da Yerdəki -dən təxminən 6 dəfə kiçikdir. Deməli, Ayda cismin ağırlığı Yerdəkinə nisbətən 6 dəfə azdır. Ağırlıq vahidi Nyutondur () və o, vektorial kəmiyyətdir: həm qiyməti, həm də istiqaməti (aşağı) var. Bu səbəbdən ağırlığı ölçərkən dinamometrdən istifadə olunur.
Məsələn: Yer səthində olarsa, kütləli insanın ağırlığı təşkil edir.
Qaydalar
- 1Ağırlıq qüvvəsi Yerin cazibə qüvvəsidir, şaquli aşağı yönəlir.
- 2Ağırlıq qüvvəsi düsturu ilə hesablanır, burada – kütlə (kq), – sərbəstdüşmə təcili (N/kq).
- 3Yer səthində , adətən götürülür.
- 4Cismin kütləsi dəyişməzdir, ağırlığı isə -dən asılı olaraq dəyişir.
- 5 hündürlük artdıqca azalır, qütblərdə ekvatordakından böyükdür.
- 6Ayda , Yerdəkinin təqribən hissəsidir.
- 7Ağırlıq Nyutonla () ölçülür, dinamometrlə təyin edilir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir