chem7-2.4· II Bölmə: Fiziki və kimyəvi hadisələr. Kimyəvi tənliklər· ~13 dəq

Kimyəvi reaksiyaların istilik effekti

Ekzotermik və endotermik reaksiyalar.

Kimyəvi reaksiyalar zamanı enerji (istilik şəklində) ayrıla və ya udula bilər. İstilik ayrılan reaksiyalara ekzotermik reaksiyalar deyilir. Ekzotermik reaksiyalarda ətraf mühit qızır, reaksiya qarışığının temperaturu yüksəlir.

📌Nümunə

Məsələn, bütün yanma reaksiyaları ekzotermikdir: \ceC+O2>CO2\ce{C + O2 -> CO2} + istilik. Sönməmiş əhəngin su ilə qarşılıqlı təsiri də ekzotermikdir: \ceCaO+H2O>Ca(OH)2\ce{CaO + H2O -> Ca(OH)2} + istilik. İstilik udulan reaksiyalara isə endotermik reaksiyalar deyilir. Bu zaman ətraf mühit soyuyur, reaksiya qarışığının temperaturu aşağı düşür. Məsələn, əhəng daşının parçalanması: \ceCaCO3>[t°]CaO+CO2\ce{CaCO3 ->[t°] CaO + CO2} – istilik udulur. Azot və oksigenin birləşərək azot(II) oksid əmələ gətirməsi də endotermikdir: yüksək temperaturda \ceN2+O2>2NO\ce{N2 + O2 -> 2NO}. Reaksiyanın istilik effekti entalpiya dəyişməsi (ΔH\Delta H) ilə xarakterizə olunur. Ekzotermik reaksiyalarda ΔH<0\Delta H < 0, endotermik reaksiyalarda isə ΔH>0\Delta H > 0 olur. Kimyəvi tənliklərdə istilik effekti «+Q» (istilik ayrılır) və ya «−Q» (istilik udulur) şəklində göstərilir. Məsələn: \ce2H2+O2>2H2O+Q\ce{2H2 + O2 -> 2H2O + Q} (ekzotermik), \ceCaCO3>CaO+CO2Q\ce{CaCO3 -> CaO + CO2 - Q} (endotermik).

Qaydalar

  1. 1Kimyəvi reaksiyalar zamanı istilik enerjisi ayrıla və ya udula bilər.
  2. 2İstilik ayrılan reaksiyalar ekzotermik, istilik udulan reaksiyalar isə endotermik adlanır.
  3. 3Ekzotermik reaksiyalarda ΔH<0\Delta H < 0, endotermik reaksiyalarda isə ΔH>0\Delta H > 0 olur.
  4. 4Yanma reaksiyaları, turşu ilə əsasın neytrallaşması, əhəngin söndürülməsi ekzotermik reaksiyalardır.
  5. 5Əhəng daşının parçalanması, azot(II) oksidin sintezi, suyun elektrolizi endotermik reaksiyalardır.
  6. 6Kimyəvi tənliklərdə istilik effekti +Q (ekzotermik) və ya –Q (endotermik) ilə göstərilir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir