chem7-2.3· II Bölmə: Fiziki və kimyəvi hadisələr. Kimyəvi tənliklər· ~13 dəq

Kimyəvi reaksiyaların tipləri

Birləşmə, parçalanma, yerə dəymə, mübadilə reaksiyaları.

Kimyəvi reaksiyalar başlanğıc maddələrin (reagentlərin) çevrilərək yeni maddələrə (məhsullara) çevrildiyi proseslərdir. VII sinif Kimya fənnində reaksiyalar dörd əsas tipə bölünür: birləşmə, parçalanma, yerə dəymə (əvəzetmə) və mübadilə. Birləşmə reaksiyalarında iki və ya daha çox maddə birləşərək bir mürəkkəb maddə əmələ gətirir: \ceA+B−>AB\ce{A + B -> AB}.

📌Nümunə

Məsələn, \ce2H2+O2−>2H2O\ce{2H2 + O2 -> 2H2O}. Parçalanma reaksiyalarında bir mürəkkəb maddə iki və ya daha çox maddəyə ayrılır: \ceAB−>A+B\ce{AB -> A + B}. Məsələn, \ceCaCO3−>[t°]CaO+CO2↑\ce{CaCO3 ->[t°] CaO + CO2}\uparrow. Yerə dəymə reaksiyalarında bəsit maddə mürəkkəb maddədəki elementi əvəz edir: \ceA+BC−>AC+B\ce{A + BC -> AC + B}. Məsələn, \ceZn+2HCl−>ZnCl2+H2↑\ce{Zn + 2HCl -> ZnCl2 + H2}\uparrow. Mübadilə reaksiyalarında iki mürəkkəb maddə öz tərkib hissələrini dəyişir: \ceAB+CD−>AD+CB\ce{AB + CD -> AD + CB}. Məsələn, \ceNaOH+HCl−>NaCl+H2O\ce{NaOH + HCl -> NaCl + H2O}. Reaksiya tiplərini tanımaq üçün reagentlərin sayına, tərkibinə və məhsulların xarakterinə diqqət yetirilməlidir. Məsələn: \ce2Mg+O2−>2MgO\ce{2Mg + O2 -> 2MgO} birləşmə, \ce2H2O2−>2H2O+O2\ce{2H2O2 -> 2H2O + O2} parçalanma, \ceFe+CuSO4−>FeSO4+Cu\ce{Fe + CuSO4 -> FeSO4 + Cu} yerə dəymə, \ceAgNO3+NaCl−>AgCl↓+NaNO3\ce{AgNO3 + NaCl -> AgCl↓ + NaNO3} mübadilədir.

Qaydalar

  1. 1Birləşmə reaksiyasında iki və ya daha çox reagentdən yalnız bir məhsul əmələ gəlir.
  2. 2Parçalanma reaksiyasında yalnız bir reagentdən iki və ya daha çox məhsul əmələ gəlir.
  3. 3Yerədəymə reaksiyasında reagentlərdən biri bəsit, digəri mürəkkəb maddə olur; məhsullardan biri bəsit, digəri mürəkkəb maddədir.
  4. 4Mübadilə reaksiyasında hər iki reagent mürəkkəb maddə olub, öz tərkib hissələrini dəyişirlər.
  5. 5Reaksiyanın tipini təyin etmək üçün reagentlərin sayına, tərkibinə (bəsit/mürəkkəb) və məhsulların sayına diqqət yetirmək lazımdır.
  6. 6Birləşmə reaksiyasının sxemi: \ceA+B−>AB\ce{A + B -> AB}; parçalanma: \ceAB−>A+B\ce{AB -> A + B}; yerədəymə: \ceA+BC−>AC+B\ce{A + BC -> AC + B}; mübadilə: \ceAB+CD−>AD+CB\ce{AB + CD -> AD + CB}.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq