Valentlik. Valentliyə əsasən formulların tərtibi
Valentlik anlayışı, sabit valentlik, düstur tərtibi.
Valentlik atomun müəyyən sayda başqa atomları özünə birləşdirmək qabiliyyətidir. Kimyəvi birləşmələrdə hər element müəyyən valentlik nümayiş etdirir. Sabit valentliyə malik elementlər var: hidrogen (I), oksigen (II), natrium (I), kalium (I), kalsium (II), alüminium (III) və sink (II). Bəzi elementlər isə dəyişkən valentlik göstərir, məsələn, dəmir (II, III) və mis (I, II). Valentlikləri bilmək düstur tərtib etməyə imkan verir. Düstur tərtib edərkən əvvəlcə az elektromənfi element, sonra oksigen (əgər varsa) yazılır. Elementlərin valentlikləri çarpaz çarpılaraq indekslər kimi yazılır.
Məsələn, alüminium (III) və oksigen (II) valentliyinə əsasən alüminium oksid düsturu kimi yazılır: Al valentliyi 3 olduğundan oksigenin qarşısına 3, O valentliyi 2 olduğundan alüminiumun qarşısına 2 yazılır. Düstur əsasında valentliyin tapılması da mümkündür: məsələn, -də oksigenin valentliyi II, 3 oksigen atomu olduğundan ümumi valentlik 6 edir, deməli, kükürdün valentliyi VI-dır. Məsələn: düsturunda H (I) və O (II) valentlikləri əsasında hidrogenin valentlikləri oksigenin valentliyi ilə tarazlanır.
Qaydalar
- 1Valentlik atomun digər atomları ilə birləşmə qabiliyyətini göstərir.
- 2Sabit valentlikli elementlər: (I), (II), (I), (I), (II), (III), (II).
- 3Dəyişkən valentlik göstərən elementlər: (II, III), (I, II).
- 4Kimyəvi düsturda birinci az elektromənfi element (metallar, hidrogen) yazılır, oksigen isə ikinci yazılır.
- 5Düstur tərtib edərkən valentliklər çarpaz çarpılır: məsələn, (II) + (I) → .
- 6Oksigenli birləşmələrdə oksigen həmişə II valentlik göstərir.
- 7Düstur əsasında valentliyi tapmaq üçün elementin valentliyi qarşı tərəfdəki atomların ümumi valentliyinə bərabər götürülür.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir