chem7-1.5· I Bölmə: İlk kimyəvi anlayışlar· ~13 dəq

Atomun tərkibi

Proton, neytron, elektron — atom hissəcikləri.

Atom maddənin bölünməz hissəciyi deyil, özü daha kiçik hissəciklərdən ibarətdir. Atom iki əsas hissədən ibarətdir: nüvə (mərkəzdə) və elektron qatı (nüvə ətrafında). Nüvə müsbət yüklü protonlar (p⁺) və yüksüz neytronlardan (n⁰) təşkil olunmuşdur. Proton və neytronun kütləsi təqribən eyni olub, təxminən 1 atom kütlə vahidinə bərabərdir. Elektron (e⁻) mənfi yüklü, çox kiçik kütləli (protonun kütləsinin təxminən 1/1836-sı qədər) hissəcikdir və nüvə ətrafında sürətlə hərəkət edir. Atom elektrikcə neytraldır, çünki protonların sayı elektronların sayına bərabərdir. Protonların sayı elementin növünü müəyyən edir və atom nömrəsi (Z) adlanır. Nüvədəki proton və neytronların ümumi sayı kütlə ədədi (A) adlanır. Neytronların sayı (N) kütlə ədədi ilə atom nömrəsi arasındakı fərqə bərabərdir: N = A − Z.

📌Nümunə

Məsələn: \ce816O\ce{^{16}_{8}O} oksigen atomunda atom nömrəsi Z=8 (8 proton), kütlə ədədi A=16, deməli neytronların sayı N=16−8=8-dir.

Qaydalar

  1. 1Atom mərkəzdə nüvə və onun ətrafında yerləşən elektronlardan ibarətdir.
  2. 2Nüvə proton (müsbət yüklü) və neytrondan (yüksüz) təşkil olunmuşdur.
  3. 3Elektron mənfi yüklü hissəcikdir, kütləsi çox kiçikdir.
  4. 4Neytral atomda protonların sayı elektronların sayına bərabərdir.
  5. 5Atom nömrəsi (Z) protonların sayına bərabərdir.
  6. 6Kütlə ədədi (A) protonların və neytronların sayları cəminə bərabərdir: A = Z + N.
  7. 7Neytronların sayı N = A − Z düsturu ilə hesablanır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq