İnsan — məməlilər sinfinin nümayəndəsidir
İnsanın məməlilərlə ortaq və fərqli xüsusiyyətləri.
İnsan bioloji təsnifat sistemində Heyvanlar aləminə, Xordalılar tipinə, Məməlilər sinfinə, Primatlar dəstəsinə və Hominidlər fəsiləsinə aiddir. Buna görə də insan təbiətdən ayrıca varlıq deyil, heyvanlar aləminin tərkib hissəsidir. İnsan bütün məməlilərlə bir sıra ortaq xüsusiyyətlərə malikdir: balanı süd vəziləri vasitəsilə qidalandırma, dəridə tük örtüyünün olması, 4 kameralı ürək, istiqanlılıq (bədən temperaturu ətraf mühitdən asılı deyil), ağciyərlə tənəffüs, 7 boyun fəqərəsi və differensial dişlər (kəsici, köpək, azı). Digər primatlarla (meymunlarla) ortaq xüsusiyyətlərə 5 barmaqlı tutucu əl, barmaq ucunda dırnaqlar, irəli baxan gözlər (binokulyar görmə), yaxşı inkişaf etmiş beyin qabığı daxildir. Lakin insanı bütün digər heyvanlardan fərqləndirən xüsusiyyətlər də vardır: dik yeriş (S-əyri onurğa bunun nəticəsidir), çox güclü inkişaf etmiş baş beyin — xüsusilə böyük yarımkürələr qabığı, şüurlu əmək fəaliyyəti, nitq (ikinci siqnal sistemi) və mücərrəd düşünmə qabiliyyəti. Ümumi səhv insanı ayrıca təbiət aləmi hesab etməkdir.
Məsələn: insan da pişik və ya inək kimi balasını südlə qidalandırır, istiqanlıdır, ağciyərlə nəfəs alır — bütün bunlar onun məməlilər sinfinə aid olduğunu sübut edən əlamətlərdir.
Əsas terminlər
| Kateqoriya | Təsnifat |
|---|---|
| Aləm | Heyvanlar |
| Tip | Xordalılar |
| Sinif | Məməlilər |
| Dəstə | Primatlar |
| Fəsilə | Hominidlər |
İnsan təbiətdən ayrıca varlıq deyil, heyvanlar aləminin tərkib hissəsidir.
- 1Müşahidə: Pişik və inək kimi məməlilər balalarını süd vəziləri ilə qidalandırır, istiqanlıdır, ağciyərlərlə nəfəs alır.
- 2Müqayisə: İnsan da eynilə balasını süd vəziləri ilə qidalandırır, istiqanlıdır, ağciyərlərlə tənəffüs edir.
- 3Nəticə: Bu ortaq əlamətlər insanın məməlilər sinfinə aid olduğunu sübut edir.
İnsanı ayrıca təbiət aləmi hesab etmək səhvdir. İnsan bioloji təsnifatda Heyvanlar aləminin tərkib hissəsidir.
İnsanın 4 kameralı ürəyə malik olması onu təkcə məməlilərlə deyil, həm də quşlarla birləşdirən ortaq xüsusiyyətdir.
Qaydalar
- 1İnsan bioloji təsnifatda Heyvanlar aləmi, Xordalılar tipi, Məməlilər sinfi, Primatlar dəstəsi, Hominidlər fəsiləsinə aiddir.
- 2İnsan bütün məməlilərlə ortaq əlamətlərə malikdir: süd vəziləri, tük örtüyü, 4 kameralı ürək, istiqanlılıq, ağciyər tənəffüsü, 7 boyun fəqərəsi, differensial dişlər.
- 3İnsan primatlar dəstəsinə aid olduğu üçün 5 barmaqlı tutucu ələ, dırnaqlara, irəli baxan gözlərə (binokulyar görmə) və yaxşı inkişaf etmiş beyin qabığına malikdir.
- 4İnsanı digər heyvanlardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər: dik yeriş (S-əyri onurğa), çox inkişaf etmiş baş beyin, şüurlu əmək fəaliyyəti, nitq (ikinci siqnal sistemi).
- 5İnsan təbiətdən ayrıca aləm deyil — bioloji təsnifatda heyvanlar aləminin tərkib hissəsidir; onu ayrıca təbiət aləmi saymaq səhvdir.
- 6İnsanın dik yerişi onurğa sütununda S-əyri formanın yaranmasına, daban sümüyünün inkişafına və çanaq sümüklərinin genişlənməsinə səbəb olmuşdur.
- 7İkinci siqnal sistemi insana məxsus olub nitq, sözlə abstrakt düşünmə və şüurlu ünsiyyət qabiliyyətidir.
- 8İnsanın 4 kameralı ürəyə malik olması onu məməlilərlə yanaşı quşlarla da birləşdirən ortaq xüsusiyyətdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir