Quşların ekoloji qrupları. Quşların əhəmiyyəti
Meşə, çöl, su, yırtıcı quşlar.
Quşlar yaşayış mühitinə və qidalanma xüsusiyyətlərinə görə müxtəlif ekoloji qruplara bölünür. Meşə quşları (ağacdələn, bayquş, qaratoyuq) meşəlik ərazilərdə yaşayır, onların dırnaqları ağac budaqlarından yapışmağa uyğunlaşıb. Açıq sahə (çöl) quşlarına durna, dovdaq, kəklik daxildir; onlar yerdə yuvalayır və yaxşı qaçır. Su quşları (ördək, qaz, qutan) barmaqları arasında üzmə pərdəsi və sıx lələk örtüyünə malikdir. Yırtıcı quşlar (qartal, şahin, qırğı) iti caynaqları, qarmaqlı dimdikləri və güclü görmə qabiliyyəti ilə seçilir. Bataqlıq/sahil quşları (leylək, vağ, fıs-dıs) uzun ayaqlara və uzun dimdiyə malikdir. Qidalanmaya görə həşəratyeyən, dənyeyən, yırtıcı və bitkiyeyən qruplara ayrılır. Quşlar zərərverici həşəratları məhv etməklə, bitki toxumlarını yaymaqla təbiətə böyük fayda verir. Onların qorunması üçün qoruqlar yaradılır, qışda yemləmə aparılır, süni yuvalar qurulur.
Məsələn: qartal meşədə yaşasa da, yırtıcı quşlar qrupuna aiddir, çünki onun dimdiyi qarmaqlı, caynaqları itidir və o, digər heyvanlarla qidalanır.
Əsas terminlər
| Ekoloji qrup | Uyğunlaşma xüsusiyyətləri | Nümayəndələr |
|---|---|---|
| Meşə quşları | Dırnaqları ağac budaqlarından yapışmağa uyğunlaşıb | Ağacdələn, bayquş, qaratoyuq |
| Açıq sahə (çöl) quşları | Yerdə yuvalayır, yaxşı qaçırlar | Durna, dovdaq, kəklik |
| Su quşları | Barmaqlar arasında üzmə pərdəsi, sıx lələk örtüyü | Ördək, qaz, qutan |
| Yırtıcı quşlar | İti caynaqlar, qarmaqlı dimdik, güclü görmə qabiliyyəti | Qartal, şahin, qırğı |
| Bataqlıq və sahil quşları | Uzun ayaqlar, uzun dimdik | Leylək, vağ, fıs-dıs |
Cədvəl quşların yaşayış mühitinə görə beş ekoloji qrupunu, hər qrupun əsas uyğunlaşma xüsusiyyətlərini və tipik nümayəndələrini göstərir.
- 1Vəziyyət: Qartal meşədə yaşayır. Şagird onu avtomatik olaraq meşə quşları qrupuna aid edir.
- 2Yoxlama: Meşə quşlarının əsas əlaməti: ağac budaqlarına dırmaşmağa uyğunlaşmış dırnaqlar. Yırtıcı quşların əsas əlaməti: iti caynaqlar, qarmaqlı dimdik, güclü görmə qabiliyyəti.
- 3Müqayisə: Qartalın dimdiyi qarmaqlı, caynaqları itidir. O, digər heyvanlarla qidalanır. Bu əlamətlər meşə quşlarına deyil, yırtıcı quşlara aiddir.
- 4Nəticə: Qartal yırtıcı quşlar qrupuna aiddir. Yaşayış yeri (meşə) onun ekoloji qrupunu təyin etmək üçün yeganə meyar deyil; qidalanma xüsusiyyətləri və bədən quruluşu daha əsaslı meyardır.
Səhv: Yaşayış mühitinə baxıb quşun ekoloji qrupunu təyin etmək. Məsələn, qartal meşədə yaşasa da, yırtıcı quşdur — onun qarmaqlı dimdiyi, iti caynaqları və heyvanlarla qidalanması əsas götürülməlidir.
Yadda saxla: ekoloji qruplar iki meyara görə müəyyən edilir — yaşayış mühiti (meşə, çöl, su, bataqlıq) və qidalanma növü (həşəratyeyən, dənyeyən, yırtıcı, bitkiyeyən). Eyni quş hər iki təsnifatda yer ala bilər.
Qaydalar
- 1Meşə quşları: ağacdələn, bayquş, qaratoyuq — meşədə yaşayır, ağac budaqlarına dırmaşmağa uyğunlaşıblar.
- 2Açıq sahə (çöl) quşları: durna, dovdaq, kəklik — yerdə yuvalayır, yaxşı qaçırlar.
- 3Su quşları: ördək, qaz, qutan — barmaqlar arasında üzmə pərdəsi var, suda üzməyə uyğunlaşıblar.
- 4Yırtıcı quşlar: qartal, şahin, qırğı — iti caynaqlar, qarmaqlı dimdik, güclü görmə qabiliyyəti.
- 5Bataqlıq/sahil quşları: leylək, vağ, fıs-dıs — uzun ayaqlar və uzun dimdik.
- 6Qidalanmaya görə qruplar: həşəratyeyən, dənyeyən, yırtıcı, bitkiyeyən.
- 7Quşların əhəmiyyəti: zərərverici həşəratları məhv edir, bitki toxumlarını yayır, ov quşları kimi istifadə olunur.
- 8Qorunma tədbirləri: qoruqlar yaradılır, qışda yemləmə aparılır, süni yuvalar qurulur.
- 9Ümumi səhv: qartal meşə quşu deyil, yırtıcı quşdur — qarmaqlı dimdiyi və iti caynaqları ilə fərqlənir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir