Heca
Hecaların sayı, açıq və qapalı heca, heca bölgüsü.
Heca sözün tələffüzdə bir nəfəslə deyilən hissəsidir. Hər hecanın mərkəzində bir sait olur, ona görə də sözdə neçə sait varsa, o qədər heca olur.
Məsələn: «mək-təb» sözündə iki sait olduğu üçün iki heca, «a-i-lə» sözündə isə üç sait olduğu üçün üç heca var. Hecalar quruluşuna görə iki cür olur: saitlə bitən heca açıq heca (a-na, qa-pı), samitlə bitən heca isə qapalı heca adlanır (gül, dağ). Heca bölgüsündə samitlər saitlərə görə paylanır: iki sait arasında bir samit varsa, o, sonrakı hecaya keçir (a-na); iki samit varsa, biri əvvəlki, biri sonrakı hecaya aid olur (mək-təb, dərs-lik). Bir hecanın əvvəlinə üç samit yığıla bilməz, ona görə «dərslik» sözü dərs-lik kimi bölünür. Heca sözün sətirdən-sətrə keçirilməsində də əsas olur: söz yalnız heca sərhədində bölünə bilər və bir hərf tək qalacaq şəkildə keçirilmir.
Əsas terminlər
| Heca növü | Tərif / Nümunə |
|---|---|
| Açıq heca | Saitlə bitir: a-na, qa-pı. |
| Qapalı heca | Samitlə bitir: gül, dağ. |
| Hal | Qayda / Nümunə |
|---|---|
| İki sait arası bir samit | Samit sonrakı hecaya keçir: a-na, qa-pı. |
| İki sait arası iki samit | Biri əvvəlki, biri sonrakı hecaya: mək-təb, dərs-lik. |
| Üç samit yanaşı | Bir hecanın əvvəlinə üç samit yığılmaz: dərs-lik (dər-slik yox). |
- 1Saitləri say: Sözdə iki sait var (ə, i), deməli iki heca olacaq.
- 2Samitləri payla: «rsl» samitləri arasında sərhəd qoyulur; bir hecanın əvvəlinə üç samit yığıla bilməz.
- 3Nəticə: Söz dərs-lik kimi bölünür (dər-slik yox).
- 1Saitləri say: Sözdə dörd sait var (a, i, ə, i).
- 2Nəticə: Dörd sait olduğu üçün dörd heca var: a-i-lə-vi.
Heca sait olmadan başlaya və ya təkbaşına samitdən düzələ bilməz: «dərslik» sözü dərs-lik kimi bölünür (dər-slik yox), çünki bir hecanın əvvəlinə üç samit yığıla bilməz.
Heca sayını saymaq üçün saitləri sayın: sözdə neçə sait varsa, o qədər heca var — «ailəvi» sözündə dörd sait var, deməli dörd heca (a-i-lə-vi).
Sözü sətirdən-sətrə keçirəndə yalnız heca sərhədində böl; bir hərf tək qalacaq şəkildə keçirmə.
Qaydalar
- 1Sözdə neçə sait varsa, o qədər heca olur; hər hecada yalnız bir sait olur.
- 2Saitlə bitən heca açıq (a-na), samitlə bitən heca qapalı hecadır (gül).
- 3İki sait arasında bir samit varsa, o samit sonrakı hecaya keçir: a-na, qa-pı.
- 4İki samit varsa, biri əvvəlki, biri sonrakı hecaya aid olur: mək-təb, dərs-lik.
- 5Bir hecanın əvvəlinə üç samit yığıla bilməz; söz heca sərhədində bölünür.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir