Mürəkkəb adlar və onların yazılışı
Xüsusi adların böyük hərf, dırnaq və bitişik/ayrı yazılışı
Mürəkkəb adlar iki və daha çox sözdən ibarət olan xüsusi adlardır; bunlara yer adları, dövlət, qurum və təşkilat adları, əsər, qəzet və jurnal adları daxildir. Xüsusi adın hər mənalı sözü böyük hərflə yazılır, lakin tərkibindəki köməkçi sözlər (və, ilə, üzrə) kiçik hərflə yazılır. Qəzet, jurnal, bədii əsər, dastan və müəssisə adları dırnaq içərisində verilir, müəyyənləşdirilən ümumi söz isə (qəzeti, dastanı, jurnalı) dırnaqdan kənarda və kiçik hərflə yazılır. Bəzi coğrafi adlar bir söz kimi bitişik yazılır, mürəkkəb xüsusi adlar isə ayrı sözlərlə, hər biri böyük hərflə yazılır. Ay, gün adları və tarixi hadisələrin adları da müəyyən qaydalarla yazılır. Düzgün yazılış üçün hər sözün böyük yoxsa kiçik hərflə başlamasını, dırnağın yerini və sözlərin bitişik yoxsa ayrı yazılmasını ayırd etmək lazımdır.
Məsələn: "Bakı Dövlət Universiteti" hər mənalı sözü böyük hərflə, "Azərbaycan" qəzeti isə xüsusi ad dırnaqda, ümumi söz dırnaqdan kənarda yazılır.
Əsas terminlər
| Qayda | Nümunə |
|---|---|
| Mürəkkəb xüsusi adın hər mənalı sözü böyük hərflə yazılır | Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Respublikası |
| Köməkçi sözlər (və, ilə, üzrə) kiçik hərflə yazılır | «Əli və Nino» romanı |
| Qəzet, jurnal, əsər, dastan adı dırnaqda; ümumi söz dırnaqdan kənarda və kiçik hərflə | «Molla Nəsrəddin» jurnalı, «Koroğlu» dastanı |
| Ümumi coğrafi termin kiçik hərflə yazılır | Xəzər dənizi, Kür çayı, Naxçıvan şəhəri |
| Bəzi coğrafi adlar bitişik yazılır | Azərbaycan, Gəncə, Naxçıvan |
| Mürəkkəb coğrafi adlar ayrı sözlərlə, hər biri böyük hərflə yazılır | Dağlıq Qarabağ, Şərqi Avropa, Böyük Qafqaz |
| Söz növü | Hərf və nümunə |
|---|---|
| Xüsusi ad | Böyük hərflə: Bakı, Azərbaycan |
| Ümumi ad | Kiçik hərflə: şəhər, kitab, çay |
| Köməkçi söz | Kiçik hərflə: və, ilə, üzrə |
| Ay adları | Kiçik hərflə: mart ayı |
| Tarixi hadisənin əsas sözləri | Böyük hərflə, ümumi söz kiçik: İkinci Dünya müharibəsi |
- 1Tərkib: Ad iki hissədən ibarətdir: xüsusi ad «Koroğlu» və ümumi söz «dastanı».
- 2Dırnaq: Dastanın adı dırnaq içərisində verilir: «Koroğlu».
- 3Ümumi söz: «dastanı» ümumi sözdür, dırnaqdan kənarda və kiçik hərflə yazılır.
- 4Nəticə: Düzgün yazılış: «Koroğlu» dastanı.
- 1Tərkib: Ad xüsusi addan «Xəzər» və ümumi coğrafi termindən «dənizi» ibarətdir.
- 2Xüsusi ad: «Xəzər» xüsusi addır və böyük hərflə başlayır.
- 3Ümumi termin: «dənizi» ümumi coğrafi termindir və kiçik hərflə yazılır.
- 4Nəticə: Düzgün yazılış: Xəzər dənizi (Xəzər Dənizi səhvdir).
Mürəkkəb xüsusi adın hər mənalı sözünü böyük hərflə yaz: «Bakı Dövlət Universiteti» düzgündür, «Bakı dövlət universiteti» səhvdir.
«çayı», «dənizi», «şəhəri», «rayonu» kimi ümumi coğrafi terminləri kiçik hərflə yaz: Kür çayı, Xəzər dənizi düzgündür, Səbail Rayonu səhvdir.
Əsər, qəzet, jurnal və dastan adlarında ümumi sözü (qəzeti, jurnalı, dastanı) dırnaqdan kənarda saxla: «Azərbaycan» qəzeti düzgün, «Azərbaycan qəzeti» (hamısı dırnaqda) səhvdir.
Köməkçi söz «və»-ni böyük hərflə yazma: «Əli və Nino» romanı düzgün, «Əli Və Nino» səhvdir.
Qaydalar
- 1Mürəkkəb xüsusi adların hər mənalı sözü böyük hərflə yazılır: Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Respublikası.
- 2Tərkibdəki köməkçi sözlər (və, ilə, üzrə) kiçik hərflə yazılır.
- 3Qəzet, jurnal, əsər, dastan və müəssisə adları dırnaqda verilir, ümumi söz (qəzeti, dastanı) dırnaqdan kənarda və kiçik hərflə yazılır.
- 4Bəzi coğrafi adlar bitişik yazılır (Azərbaycan, Gəncə), mürəkkəb adlar isə ayrı sözlərlə yazılır.
- 5Ümumi adlar kiçik hərflə, xüsusi adlar böyük hərflə yazılır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir