İnformasiya xarakterli mətn — məruzəni necə yazmalı?
Bu dərsdə informasiya xarakterli məruzənin planını qurmağı, sitatdan mənbəsini göstərərək istifadə etməyi və şifahi çıxışı necə hazırlamağı öyrənəcəksən.
Bu dərsdə informasiya xarakterli məruzənin necə hazırlanacağını öyrənirsən. Məruzə hazırlığı mövzunun dəqiq müəyyənləşdirilməsi ilə başlayır, çünki məruzə də inşa və esse kimi müstəqil yanaşma tələb edir. Sonra plan tərtib edilir: giriş, əsas hissə, nəticə, istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı və əlavələr. Planın hər maddəsi yeni səhifədən başlanır, əvvəlcə başlıq, sonra bölmənin məzmunu yazılır. Girişdə məqsəd, vəzifələr, tədqiqatın nəyə həsr olunması və əhəmiyyəti göstərilir, əsas hissədə isə başlıca fikir müəyyənləşdirilib şərh olunur. Hazır mətnləri köçürmək olmaz, ədəbiyyata istinad edərək öz fikrini əsaslandırmaq lazımdır; sitatdan istifadə edərkən onun mənbəyi göstərilməlidir. Əlavələrdəki illüstrasiya, sxem və cədvəllər məruzənin həcminə daxil edilmir. Şifahi çıxış isə beş dəqiqədən çox olmamalı, düzgün, yığcam, məntiqli və inandırıcı olmalıdır. Çıxışın qiymətləndirilməsində tədqiqat xarakteri, mənbələrdən istifadə, müstəqillik səviyyəsi və nitq mədəniyyəti kimi meyarlar nəzərə alınır.
Məsələn: bir şagird “Nizami Gəncəvinin poema yaradıcılığı” mövzusunda giriş, əsas hissə, nəticə, ədəbiyyat siyahısı və əlavələrdən ibarət məruzə hazırlayıb, sitatlarının mənbəyini göstərərək beş dəqiqəlik şifahi çıxış edir.
Əsas terminlər
| Bölmə | Nə əks olunur |
|---|---|
| Giriş | Məqsəd, vəzifələr, tədqiqatın nəyə həsr olunması, əhəmiyyəti |
| Əsas hissə | İşin məzmunu, başlıca fikrin müəyyənləşdirilməsi və şərhi |
| Nəticə | Aparılmış tədqiqatın yekunu |
| İstifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı | İstifadə olunmuş mənbələr |
| Əlavələr | İllüstrasiya, sxem, cədvəllər (məruzənin həcminə daxil edilmir) |
- 1Mövzunun müəyyənləşdirilməsi: Mövzu müstəqil yanaşma tələb edəcək şəkildə dəqiq seçilir.
- 2Planın tərtibi: Giriş, əsas hissə, nəticə, istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı və əlavələrdən ibarət plan qurulur.
- 3Mətnin yazılması və çıxışa hazırlıq: Planın hər maddəsi yeni səhifədən başlanır, sitatların mənbəyi göstərilir, şifahi çıxış beş dəqiqəni keçmir.
Hazır mətnləri köçürmə — ədəbiyyata istinad edərək öz fikrini əsaslandır.
Sitatdan istifadə edərkən onun mənbəyini mütləq göstər.
Qaydalar
- 1Məruzə hazırlığına mövzunun dəqiq müəyyənləşdirilməsi ilə başlanır.
- 2Məruzənin planı giriş, əsas hissə, nəticə, istifadə olunmuş ədəbiyyat siyahısı və əlavələrdən ibarətdir.
- 3Girişdə məqsəd, vəzifələr, tədqiqatın nəyə həsr olunması və əhəmiyyəti göstərilir.
- 4Əlavələrə illüstrasiya, sxem və cədvəllər daxil edilir, lakin onlar məruzənin həcminə daxil edilmir.
- 5Hazır mətnləri köçürmək olmaz; ədəbiyyata istinad edərək öz fikrini əsaslandırmaq lazımdır.
- 6Sitatdan istifadə edərkən onun mənbəyi göstərilməlidir.
- 7Şifahi çıxış beş dəqiqədən çox olmamalı və düzgün, yığcam, məntiqli, ardıcıl, sadə, aydın, dəqiq, ifadəli, emosional, inandırıcı olmalıdır.
Məşq
6 asan · 6 orta · 6 çətin
Hər testdə təsadüfi 10-dək sual seçilir