phys7-6.7· 6. Mexaniki rəqslər və dalğalar· ~13 dəq

İnsanın eşidə bilmədiyi dalğalar. Seysmik dalğalar

İnfrasəs, ultrasəs, zəlzələ dalğaları.

İnsan qulağı təqribən 16 Hz16\ \text{Hz} ilə 20 000 Hz20\,000\ \text{Hz} diapazonunda səs dalğalarını eşidir. Tezliyi 16 Hz16\ \text{Hz}-dən kiçik olan dalğalar infrasəs adlanır. İnfrasəsi insan eşitməsə də, bəzi heyvanlar (məsələn, fillər) hiss edə bilir. İnfrasəs təbii hadisələr (külək, vulkan püskürməsi, zəlzələ) və böyük maşınlar tərəfindən yaranır. Zəlzələ zamanı yaranan dalğalar (seysmik dalğalar) infrasəsə aiddir. Seysmoqraf bu dalğaları qeydə alır. Tezliyi 20 000 Hz20\,000\ \text{Hz}-dən böyük dalğalar ultrasəs adlanır. İnsan ultrasəsi eşidə bilmir, lakin it, yarasa, delfin kimi heyvanlar eşidir. Ultrasəs tibbdə (USM), material qüsurlarının aşkarında, exolokasiyada geniş istifadə olunur. Seysmik dalğalardan P-dalğaları uzununa, S-dalğaları eninə yayılır; P-dalğalar daha sürətli olduğu üçün zəlzələ ocağından ilk gələn dalğalardır.

📌Nümunə

Məsələn, seysmoqraf zəlzələ zamanı əvvəlcə P-dalğalarını, bir müddət sonra isə S-dalğalarını qeydə alır; bu iki dalğanın gəlmə vaxtları arasındakı fərqə görə zəlzələ ocağına qədər olan məsafə hesablanır.

Qaydalar

  1. 1İnsanın eşidə bildiyi səs tezlik diapazonu təxminən 16 Hz−20 000 Hz16\ \text{Hz} - 20\,000\ \text{Hz}-dir.
  2. 2Tezliyi 16 Hz16\ \text{Hz}-dən aşağı olan səs dalğaları infrasəs adlanır.
  3. 3Tezliyi 20 000 Hz20\,000\ \text{Hz}-dən yuxarı olan səs dalğaları ultrasəs adlanır.
  4. 4Seysmik dalğalar infrasəs növünə aiddir; P-dalğaları uzununa, S-dalğaları eninə yayılır.
  5. 5Ultrasəs tibbi müayinə (USM), exolokasiya və materialların qüsur axtarışı üçün tətbiq edilir.
  6. 6İnfrasəs zəlzələ, vulkan, külək kimi təbiət hadisələri nəticəsində yaranır və seysmoqrafla qeydə alınır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq