phys7-5.4· 5. Sadə mexanizmlər. Cisimlərin tarazlığı· ~13 dəq

Mexanikanın "qızıl qaydası". FİƏ

η=Af/At⋅100%\eta=A_f/A_t \cdot 100\%, işdə qazanc yoxdur.

Mexanikanın "qızıl qaydası" sadə mexanizmlərdə (ling, mail müstəvi, bloklar) işdə qazanc əldə edilə bilməyəcəyini bildirir: qüvvədə nə qədər qazanc varsa, məsafədə bir o qədər itki var (və ya əksinə). İdeal halda (sürtünmə yoxdursa) girən iş çıxan işə bərabərdir: Agir=Ac¸ıxA_{\text{gir}} = A_{\text{çıx}}. Lakin real mexanizmlərdə sürtünmə itkiləri olduğundan işin bir hissəsi istiliyə çevrilir. Faydalı iş əmsalı (FİƏ) mexanizmin nə qədər səmərəli olduğunu göstərir: η=Af/At⋅100%\eta = A_{\text{f}} / A_{\text{t}} \cdot 100\%. FİƏ həmişə 100%-dən azdır.

📌Nümunə

Məsələn: mail müstəvidə yükü qaldırarkən faydalı iş mghmgh, tam iş FlFl olduğundan η=(mgh)/(Fl)⋅100%\eta = (mgh)/(Fl) \cdot 100\% ilə hesablanır.

Qaydalar

  1. 1Sadə mexanizmlərdə işdə qazanc yoxdur.
  2. 2Qüvvədə nə qədər qazanc varsa, məsafədə bir o qədər itki var.
  3. 3İdeal halda girən iş çıxan işə bərabərdir: Agir=Ac¸ıxA_{\text{gir}} = A_{\text{çıx}}.
  4. 4FİƏ η=AfAt⋅100%\eta = \frac{A_{\text{f}}}{A_{\text{t}}} \cdot 100\% düsturu ilə hesablanır.
  5. 5FİƏ həmişə 100%-dən kiçikdir, çünki sürtünmə itkiləri mövcuddur.
  6. 6Mail müstəvidə η=mghFl⋅100%\eta = \frac{mgh}{Fl} \cdot 100\%, lingdə isə η=F2h2F1h1⋅100%\eta = \frac{F_2 h_2}{F_1 h_1} \cdot 100\% düsturları tətbiq edilir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq