phys7-3.4· 3. Mexaniki iş və enerji· ~13 dəq

Potensial enerji nədən asılıdır?

Kütlə, hündürlük, gg asılılığı.

Potensial enerji cismin digər cisimlərlə qarşılıqlı təsiri nəticəsində yaranır və onun vəziyyətindən (məsələn, kütlə mərkəzinin hündürlüyündən) asılıdır. Yer səthinə yaxın sahədə cismin potensial enerjisi Ep=mghE_p = mgh düsturu ilə hesablanır, burada mm kütlə (kq), gg sərbəstdüşmə təcili (9.8 m/s29.8\ \text{m/s}^2), hh hündürlükdür (m). Deməli, potensial enerji kütlə ilə düz mütənasibdir: kütlə iki dəfə artarsa, enerji də iki dəfə artar. Hündürlüklə də düz mütənasibdir: hündürlük üç dəfə artsa, enerji üç dəfə artar. gg təcili dəyişdikdə (məsələn, Ayda gAy1.6 m/s2g_{Ay} \approx 1.6\ \text{m/s}^2) potensial enerji də müvafiq olaraq azalar. Deformasiya olunmuş yayın potensial enerjisi Ep=kx22E_p = \frac{k x^2}{2} düsturu ilə təyin olunur, burada kk sərtlik əmsalı, xx deformasiyadır. Potensial enerji nisbi kəmiyyətdir: sıfır səviyyəsini dəyişdikdə qiyməti də dəyişir.

📌Nümunə

Məsələn, cismi yer səthindən yuxarı qaldırdıqda potensial enerji müsbət, yer səthindən aşağı endirdikdə isə mənfi ola bilər. Şagirdlər bəzən Ep=mgh/2E_p = mgh/2 kimi səhv düstur yazırlar. Məsələn: 2 kq2\ \text{kq} kütləli cismi 5 m5\ \text{m} hündürlüyə qaldırdıqda potensial enerjisi Ep=29.85=98 CE_p = 2 \cdot 9.8 \cdot 5 = 98\ \text{C} olar.

Qaydalar

  1. 1Ep=mghE_p = mgh potensial enerjinin əsas düsturudur.
  2. 2Potensial enerji kütlə ilə düz mütənasibdir.
  3. 3Potensial enerji hündürlüklə düz mütənasibdir.
  4. 4Sərbəstdüşmə təcili (gg) dəyişdikdə potensial enerji də dəyişir.
  5. 5Deformasiya olunmuş yayın potensial enerjisi Ep=kx22E_p = \frac{k x^2}{2} düsturu ilə hesablanır.
  6. 6Potensial enerji sıfır səviyyəsindən asılı olaraq nisbidir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir