chem7-4.1· IV Bölmə: Su. Məhlullar· ~13 dəq

Su, təbiətdə yayılması və xassələri

\ceH2O\ce{H2O} — ən vacib həlledici, fiziki və kimyəvi xassələri.

Su Yer kürəsinin səthinin təqribən 71%-ni əhatə edir. Dənizlər, okeanlar, çaylar, buzlaqlar şəklində yayılıb. Canlı orqanizmlərin 60-90%-i sudan ibarətdir. Su rəngsiz, iysiz, dadsız mayedir. Donma temperaturu 0°C, qaynama temperaturu 100°C-dir. Maksimum sıxlığı +4°C-də 1.0 q/sm³-dir. Buzun sıxlığı 0.92 q/sm³ olduğu üçün suda üzür, bu da su hövzələrində canlıların qışda sağ qalmasına imkan verir. Su yüksək istilik tutumuna malikdir, iqlimi tənzimləyir. Kimyəvi cəhətdən aktiv metallarla (Na, K, Ca) soyuq su ilə reaksiyaya girərək hidrogen qazı və metal hidroksid əmələ gətirir (məsələn, \ce2Na+2H2O>2NaOH+H2\ce{2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2 \uparrow}). Yüksək temperaturda karbonla su qazı (\ceCO+H2\ce{CO + H2}) alınır. Su bəzi oksidlərlə asanlıqla birləşir: \ceCaO+H2O>Ca(OH)2\ce{CaO + H2O -> Ca(OH)2} (sönmə reaksiyası), \ceCO2+H2O>H2CO3\ce{CO2 + H2O -> H2CO3} (karbon turşusu). Sabit cərəyan təsirindən su oksigenə və hidrogenə parçalanır (elektroliz): \ce2H2O>2H2+O2\ce{2H2O -> 2H2 \uparrow + O2 \uparrow}. Məsələn:

Qaydalar

  1. 1Suyun fiziki xassələri: rəngsiz, iysiz, dadsız, donma T=0°C, qaynama T=100°C, maksimum sıxlıq +4°C-də 1.0 q/sm³, buzun sıxlığı 0.92 q/sm³ (suda üzür), yüksək istilik tutumu.
  2. 2Kimyəvi xassələr: aktiv metallarla (Na, K, Ca) soyuq su ilə reaksiyaya girərək H₂ qazı və metal hidroksid əmələ gətirir: \ce2Na+2H2O>2NaOH+H2\ce{2Na + 2H2O -> 2NaOH + H2 \uparrow}, \ceCa+2H2O>Ca(OH)2+H2\ce{Ca + 2H2O -> Ca(OH)2 + H2 \uparrow}.
  3. 3Qeyri-metallarla reaksiya: karbon yüksək temperaturda su ilə reaksiyaya girərək su qazı (\ceCO+H2\ce{CO + H2}) verir: \ceC+H2O>CO+H2\ce{C + H2O -> CO + H2}.
  4. 4Oksidlərlə reaksiya: \ceCaO+H2O>Ca(OH)2\ce{CaO + H2O -> Ca(OH)2} (sönmüş əhəng), \ceCO2+H2O>H2CO3\ce{CO2 + H2O -> H2CO3} (karbon turşusu).
  5. 5Suyun elektrolizi: \ce2H2O>2H2+O2\ce{2H2O -> 2H2 \uparrow + O2 \uparrow}; alınan H₂:O₂ həcm nisbəti 2:1-dir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir