Parfiya dövləti
Arşakilər, Roma ilə müharibələr və İpək yolu.
«Parfiya dövləti» mövzusu bizi qədim İran və Mesopotamiya torpaqlarına aparır. E.ə. III əsrdə Selevkilər dövlətinin zəifləməsindən istifadə edən ARŞAK sülaləsi bu ərazidə güclü Parfiya dövlətini qurdu; buna görə də bu sülalə tarixdə ARŞAKİLƏR adlanır. Parfiyalılar mahir ATLI DÖYÜŞÇÜLƏR idi və «PARFİYA OXU» adlanan məşhur taktika ilə tanınırdılar — atlı geri çəkilərkən belini çevirib arxadan gələn düşmənə ox atırdı. Bu güclü atlı ordu sayəsində Parfiya ROMA imperiyası ilə uzun müharibələr apardı; e.ə. 53-cü ildə KARR döyüşündə sərkərdə SURENANIN başçılıq etdiyi Parfiya ordusu Roma sərkərdəsi KRASSın ordusunu darmadağın etdi, Krass özü öldürüldü. Parfiya həmçinin Böyük İPƏK YOLU üzərində yerləşdiyi üçün Şərq (Çin) ilə Qərb (Roma) arasında ticarətdə vasitəçi rolunu oynayırdı. 224-cü ildə Parfiya dövləti Ərdəşirin başçılıq etdiyi SASANİLƏR tərəfindən süquta uğradıldı.
Məsələn: e.ə. 53-cü ildə Karr döyüşündə Surenanın rəhbərlik etdiyi Parfiya atlıları «Parfiya oxu» taktikası ilə Roma sərkərdəsi Krassın ordusunu məğlub etdi və bununla Parfiyanın hərbi gücü bütün dünyaya bəlli oldu.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə | Əhəmiyyəti |
|---|---|---|
| E.ə. III əsr | Arşakilər Parfiya dövlətini qurdu | Selevkilərin zəifləməsi ilə yeni güc yarandı |
| E.ə. 53-cü il | Karr döyüşü | Parfiya Roma imperiyasını məğlub etdi; Krass öldürüldü |
| 224-cü il | Sasanilər Parfiyanı süquta uğratdı | Ərdəşirin başçılığı ilə Parfiya dövləti sona çatdı |
Parfiya dövlətinin yaranması, ən mühüm döyüşü və süqutu
- 1Tarixi kontekst: Parfiya ilə Roma imperiyası arasında uzunmüddətli müharibələr gedirdi. Roma sərkərdəsi Krass böyük ordu ilə Parfiya üzərinə hücuma keçdi.
- 2Döyüşün gedişi: Parfiya sərkərdəsi Surena atlı döyüşçüləri ilə Romalıları qarşıladı. Parfiyalı atlılar geri çəkilirmiş kimi görünərək Roma ordusunu arxalarınca sürüklədilər.
- 3Parfiya oxu taktikası: Geri çəkilən Parfiya atlıları belini çevirib arxadan gələn Roma əsgərlərinə ox atdılar. Bu gözlənilməz taktika Roma ordusunu çaşbaş saldı.
- 4Nəticə: E.ə. 53-cü ildə Parfiya ordusu Roma ordusunu darmadağın etdi, Krass öldürüldü. Bu qələbə Parfiyanın hərbi gücünü bütün dünyaya tanıtdı.
Şagirdlər tez-tez Parfiya dövlətinin qurulduğu əsri (e.ə. III əsr) ilə süqut tarixini (224-cü il, yəni b.e. III əsri) qarışdırırlar. Parfiya e.ə. III əsrdə quruldu, b.e. III əsrində (224-cü il) süqut etdi — aralarında təxminən 500 il fərq var.
Parfiya dövlətinin ən mühüm xüsusiyyətlərini yadda saxlamaq üçün üç A sözünü xatırlayın: Arşakilər (sülalə), Atlı ordu (hərbi güc), Aralıq ticarət (İpək yolu üzərində vasitəçilik).
Qaydalar
- 1Parfiya dövləti e.ə. III əsrdə Selevkilərin zəifləməsindən istifadə edən Arşak sülaləsi (Arşakilər) tərəfindən qurulmuşdur.
- 2Parfiyalılar mahir atlı döyüşçülər idi; geri çəkilərkən arxaya ox atmaq taktikası «Parfiya oxu» adlanır.
- 3E.ə. 53-cü ildə Karr döyüşündə sərkərdə Surenanın başçılıq etdiyi Parfiya ordusu Roma sərkərdəsi Krassı məğlub etmişdir.
- 4Parfiya Böyük İpək yolu üzərində yerləşərək Şərq (Çin) ilə Qərb (Roma) arasında ticarətdə vasitəçi rolunu oynamışdır.
- 5Parfiya dövləti 224-cü ildə Ərdəşirin başçılıq etdiyi Sasanilər tərəfindən süquta uğradılmışdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir