İkiçayarasının digər dövlətləri
Akkad, Babil (Hammurapi) və Assuriya.
Şumer şəhər-dövlətlərindən sonra İkiçayarasında yeni qüdrətli dövlətlər güclənmişdir. Əvvəlcə Akkad dövləti yüksəlmiş, onun hökmdarı Sarqon (Sarqon I) Şumer şəhər-dövlətlərini hərbi yolla birləşdirərək tarixdə ilk imperiyalardan birini yaratmışdır. Bir müddət sonra İkiçayarasında Babil dövləti güclənmiş, onun ən məşhur hökmdarı Hammurapi olmuşdur: Hammurapi daş sütun üzərində yazılmış qanunlar toplusu — "Hammurapi qanunları" — yaratmışdır ki, bu, tarixin ilk yazılı qanun məcəllələrindən biri sayılır və "gözə-göz, dişə-diş" (qisas) prinsipinə əsaslanırdı. Sonralar, Yeni Babil dövründə şəhərdə möhtəşəm "Asma bağçalar" (dünyanın yeddi möcüzəsindən biri) və Babil qülləsi ucaldılmışdır. Eyni zamanda İkiçayarasında Assuriya adlı başqa bir dövlət güclənmiş, dəmir silahlar və döyüş arabaları sayəsində qüdrətli hərbi dövlətə çevrilmişdir; onun paytaxtı Nineviya şəhəri olmuş, hökmdar Aşşurbanipal isə orada gil lövhələrdən ibarət böyük kitabxana yaratmışdır. Beləliklə, İkiçayarasında bir-birini əvəz edən bu dövlətlər yazılı qanun, memarlıq və hərb sahəsində bəşəriyyətə mühüm töhfələr vermişdir.
Məsələn: Hammurapinin qanunlarına görə, kimsə başqasının gözünə zərər vursa, cəza olaraq onun da gözü zədələnməli idi — bu, "gözə-göz" prinsipinin konkret ifadəsi idi.
Əsas terminlər
| Dövlət | Hökmdar | Əsas nailiyyəti | Xüsusiyyəti |
|---|---|---|---|
| Akkad | Sarqon (Sarqon I) | Şumer şəhər-dövlətlərini birləşdirərək ilk imperiyalardan birini yaratdı | Hərbi yolla birləşdirmə |
| Babil (Hammurapi dövrü) | Hammurapi | "Hammurapi qanunları" — ilk yazılı qanun məcəllələrindən biri | "Gözə-göz, dişə-diş" (qisas) prinsipi |
| Assuriya | Aşşurbanipal | Nineviyada gil lövhələrdən ibarət böyük kitabxana yaratdı | Dəmir silahlar və döyüş arabaları ilə qüdrətli hərbi dövlət |
Akkad, Babil və Assuriya dövlətlərinin hökmdarları, nailiyyətləri və fərqləndirici xüsusiyyətləri
- 1Məsələ: Aşağıdakı nailiyyətləri uyğun dövlət və hökmdarla əlaqələndir: daş sütun üzərində qanunlar, gil lövhələrdən ibarət kitabxana, Şumer şəhər-dövlətlərinin birləşdirilməsi.
- 2Addım 1: Qanunlar: Daş sütun üzərində qanunlar toplusu "Hammurapi qanunları"dır. Bu, Babil dövlətinə aiddir və hökmdarı Hammurapidir.
- 3Addım 2: Kitabxana: Gil lövhələrdən ibarət böyük kitabxana Nineviyada, Aşşurbanipal tərəfindən yaradılmışdır. Bu, Assuriya dövlətinə aiddir.
- 4Addım 3: Birləşdirmə: Şumer şəhər-dövlətlərinin hərbi yolla birləşdirilməsi Sarqon (Sarqon I) tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu, Akkad dövlətinə aiddir.
Şagirdlər çox vaxt "Hammurapi qanunları"nı Assuriya dövlətinə aid edirlər. Bu qanunlar Babil dövlətinə aiddir və hökmdar Hammurapi tərəfindən yaradılmışdır. Assuriya hökmdarı Aşşurbanipalın nailiyyəti isə kitabxanadır, qanunlar deyil.
"Asma bağçalar" və "Hammurapi qanunları" eyni dövrə aid deyil: qanunlar qədim Babil dövründə (Hammurapi tərəfindən), bağçalar isə Yeni Babil dövründə yaradılmışdır. İmtahanda bu ikisini qarışdırmamaq üçün dövr fərqinə diqqət yetir.
Qaydalar
- 1Akkad dövlətini Sarqon (Sarqon I) yaratmış və Şumer şəhər-dövlətlərini birləşdirərək tarixdə ilk imperiyalardan birinə çevirmişdir.
- 2Babil hökmdarı Hammurapi daş sütun üzərində "Hammurapi qanunları"nı yaratmışdır — bu, tarixin ilk yazılı qanun məcəllələrindən biridir.
- 3Hammurapi qanunları "gözə-göz, dişə-diş" (qisas) prinsipinə əsaslanırdı.
- 4Yeni Babil dövründə tikilən "Asma bağçalar" dünyanın yeddi möcüzəsindən biri sayılır.
- 5Assuriya dəmir silahlar və döyüş arabaları ilə qüdrətli hərbi dövlətə çevrilmiş, paytaxtı Nineviyada hökmdar Aşşurbanipal böyük kitabxana yaratmışdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir