Atropatena dövləti
Atropat və cənubda müstəqil dövlət.
Atropatena — Makedoniyalı İsgəndərin ölümündən (e.ə. 323) sonra nəhəng imperiyası sərkərdələri arasında bölüşdürüldükdə, cənubi Azərbaycan ərazisində yaranan ilk müstəqil dövlətdir. Midiyanın canişini olan sərkərdə Atropat e.ə. IV əsrin sonunda (təxminən e.ə. 321-ci ildə) mərkəzi hakimiyyətdən ayrılaraq öz adını daşıyan Atropatena dövlətini — «Kiçik Midiya»nı — qurdu. Dövlətin paytaxtı Qazaka (Gəncək) şəhəri idi. Atropatena sakinləri zərdüştiliyə (atəşpərəstliyə) sitayiş edir, atəşgahlarda müqəddəs odu qoruyurdular; şəhər həyatı, ticarət və öz sikkələrinin kəsilməsi inkişaf etmişdi. Sonrakı əsrlərdə Atropatena əvvəl Parfiya, sonra isə Sasanilərlə sıx əlaqədə oldu. Bir çox tarixçi hesab edir ki, bu gün daşıdığımız «Azərbaycan» adı məhz Atropat və Atropatena adından qaynaqlanır — bu, mövzunun ən vacib nöqtəsidir. Diqqət: Atropatena cənubda, Albaniya isə şimalda — Kür çayı ətrafında — yerləşirdi, bunları qarışdırmaq olmaz.
Məsələn: sərkərdə Atropat e.ə. IV əsrin sonunda cənubi Azərbaycanda müstəqil dövlət yaratdıqda, paytaxtını Qazaka şəhərində qurdu, zərdüştiliyi qəbul etdi və bu dövlət bu gün daşıdığımız «Azərbaycan» adının mənbəyi sayılır.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Yaranma dövrü | E.ə. IV əsrin sonu (təxminən e.ə. 321-ci il) |
| Qurucusu | Sərkərdə Atropat (Midiyanın canişini) |
| Paytaxtı | Qazaka (Gəncək) |
| Digər adı | Kiçik Midiya |
| Dini | Zərdüştilik (atəşpərəstlik) |
| Ərazisi | Cənubi Azərbaycan |
| Sikkə kəsilməsi | İnkişaf etmişdir |
| Sonrakı əlaqələri | Parfiya və Sasanilərlə sıx əlaqədə olmuşdur |
Atropatena haqqında əsas faktların xülasəsi
- 1Qurucu və zaman: Sərkərdə Atropat e.ə. IV əsrin sonunda Makedoniyalı İsgəndərin imperiyası dağıldıqdan sonra mərkəzi hakimiyyətdən ayrıldı.
- 2Ərazi: Cənubi Azərbaycan ərazisində müstəqil dövlət yaratdı.
- 3Paytaxt: Paytaxtını Qazaka (Gəncək) şəhərində qurdu.
- 4Din və mədəniyyət: Zərdüştiliyi (atəşpərəstliyi) qəbul etdi; şəhər həyatı, ticarət və öz sikkələrinin kəsilməsi inkişaf etmişdi.
- 5Tarixi əhəmiyyət: Bu dövlət bu gün daşıdığımız «Azərbaycan» adının mənbəyi sayılır.
Atropatena cənubda, Albaniya isə şimalda (Kür çayı ətrafında) yerləşirdi — bu iki dövləti bir-biri ilə qarışdırmaq olmaz. Atropatena cənubi Azərbaycanda, Albaniya isə şimali Azərbaycanda mövcud olmuşdur.
«Azərbaycan» adının mənşəyini yadda saxlamaq üçün Atropat → Atropatena → Azərbaycan zəncirini xatırla. Bu, mövzunun ən vacib nöqtəsidir və imtahanda tez-tez soruşulur.
Qaydalar
- 1Atropatena dövləti e.ə. IV əsrin sonunda (təxminən e.ə. 321-ci ildə), Makedoniyalı İsgəndərin imperiyası dağıldıqdan sonra sərkərdə Atropat tərəfindən yaradılmışdır.
- 2Atropat Midiyanın canişini olmuş və cənubi Azərbaycanda müstəqil dövlət qurmuşdur; buna görə Atropatena «Kiçik Midiya» da adlanır.
- 3Atropatena dövlətinin paytaxtı Qazaka (Gəncək) şəhəri olmuşdur.
- 4Bir çox tarixçiyə görə «Azərbaycan» adı sərkərdə Atropatın və onun qurduğu Atropatena dövlətinin adı ilə bağlıdır.
- 5Atropatenada zərdüştilik (atəşpərəstlik) dini yayılmışdır; ölkə cənubda yerləşdiyi üçün şimaldakı Albaniya ilə qarışdırılmamalıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir