hist6-1.7· Azərbaycan tarixi· ~13 dəq

Albaniya dövləti

Qafqaz Albaniyası: Qəbələ, Bərdə, alban əlifbası.

E.ə. IV-III əsrlərdə Azərbaycanın şimalında, Kür çayından Qafqaz dağlarına və Xəzər dənizinə qədər olan ərazidə Qafqaz Albaniyası adlı qədim dövlət yarandı. Albaniya, cənubda yerləşən Atropatena dövlətindən fərqli olaraq, Kürün şimalında yerləşirdi. Bu dövlət 26 yerli tayfanın birləşməsi nəticəsində meydana gəlmişdi. Albaniyanın ilk paytaxtı Qəbələ şəhəri idi; sonrakı dövrlərdə paytaxt Kür çayı sahilindəki Bərdə şəhərinə köçürüldü. Albaniya əhalisi əsasən əkinçilik, üzümçülük, maldarlıq, sənətkarlıq və ticarətlə məşğul olurdu. Erkən orta əsrlərdə, IV əsrdə, xristianlıq Albaniyada dövlət dini elan olundu və Alban kilsəsi fəaliyyətə başladı. Bir qədər sonra ölkədə 52 hərfdən ibarət xüsusi alban əlifbası yaradıldı ki, bu da yazının və mədəniyyətin inkişafına şərait yaratdı. Qafqaz Albaniyası Azərbaycan ərazisində yaranmış ən mühüm qədim dövlətlərdən biri sayılır və onun tarixi ölkəmizin dövlətçilik ənənəsinin başlanğıc mərhələlərindən birini təşkil edir.

📌Nümunə

Məsələn: Albaniyanın paytaxtı əvvəlcə Qəbələ idi, sonra isə Bərdəyə köçürüldü, IV əsrdə isə xristianlıq dövlət dini elan olundu və 52 hərfli alban əlifbası yaradıldı.

Əsas terminlər

Qafqaz Albaniyası — E.ə. IV-III əsrlərdə Azərbaycanın şimalında, Kür çayından Qafqaz dağlarına və Xəzər dənizinə qədər olan ərazidə 26 yerli tayfanın birləşməsi nəticəsində yaranmış qədim dövlət.
Qəbələ — Qafqaz Albaniyasının ilk paytaxtı olan şəhər.
Bərdə — Sonrakı dövrlərdə Albaniyanın paytaxtının köçürüldüyü, Kür çayı sahilində yerləşən şəhər.
Alban əlifbası — Qafqaz Albaniyasında yaradılmış, 52 hərfdən ibarət olan xüsusi yazı sistemi; yazının və mədəniyyətin inkişafına şərait yaratmışdır.
Xristianlıq — IV əsrdə Qafqaz Albaniyasında dövlət dini elan olunmuş din; Alban kilsəsi bu dövrdə fəaliyyətə başlamışdır.
Atropatena — Qafqaz Albaniyasından fərqli olaraq Kür çayının cənubunda yerləşən qədim Azərbaycan dövləti.
Qafqaz Albaniyasının əsas mərhələləri
DövrHadisəƏhəmiyyəti
E.ə. IV-III əsrlər26 tayfanın birləşməsi ilə Qafqaz Albaniyası yarandıAzərbaycan ərazisində ən mühüm qədim dövlətlərdən birinin əsası qoyuldu
İlkin dövrPaytaxt Qəbələ şəhəri olduDövlətin ilk inzibati mərkəzi müəyyənləşdi
Sonrakı dövrlərPaytaxt Bərdə şəhərinə köçürüldüİnzibati mərkəz Kür çayı sahilindəki Bərdəyə keçdi
IV əsrXristianlıq dövlət dini elan olundu, Alban kilsəsi yarandıDini qurumlar formalaşdı, mədəniyyətə təsir etdi
Erkən orta əsrlər52 hərfli alban əlifbası yaradıldıYazı və mədəniyyət inkişaf etdi

Cədvəl 1: Qafqaz Albaniyası dövlətinin yaranması, paytaxt dəyişiklikləri, dini və mədəni inkişaf mərhələləri.

✎Albaniya dövlətinin ardıcıl inkişafını izah et
  1. 1Yaranma: E.ə. IV-III əsrlərdə Azərbaycanın şimalında 26 tayfa birləşərək Qafqaz Albaniyası dövlətini yaratdı.
  2. 2İlk paytaxt: Albaniyanın ilk paytaxtı Qəbələ şəhəri oldu. Əhali əkinçilik, üzümçülük, maldarlıq, sənətkarlıq və ticarətlə məşğul olurdu.
  3. 3Paytaxtın dəyişməsi: Sonrakı dövrlərdə paytaxt Kür çayı sahilindəki Bərdə şəhərinə köçürüldü.
  4. 4Din: IV əsrdə xristianlıq Albaniyada dövlət dini elan olundu və Alban kilsəsi fəaliyyətə başladı.
  5. 5Əlifba: Bir qədər sonra 52 hərfdən ibarət alban əlifbası yaradıldı. Bu, yazının və mədəniyyətin inkişafına şərait yaratdı.
🚫Tez-tez səhv

Səhv: Qəbələ ilə Bərdənin sırasını qarışdırmaq. Düzgün sıra: əvvəlcə Qəbələ (ilk paytaxt), sonra Bərdə (sonrakı paytaxt).

⚠️Diqqət

Diqqət: Albaniya (Qafqaz Albaniyası) ilə Atropatenanı qarışdırmayın. Albaniya Kürün şimalında, Atropatena isə cənubunda yerləşirdi. Hər ikisi Azərbaycan ərazisindəki qədim dövlətlərdir, lakin fərqli əraziləri əhatə edirdilər.

Qaydalar

  1. 1Qafqaz Albaniyası e.ə. IV-III əsrlərdə Azərbaycanın şimalında, 26 tayfanın birləşməsi ilə yarandı.
  2. 2Albaniyanın ilk paytaxtı Qəbələ şəhəri idi.
  3. 3Sonralar Albaniyanın paytaxtı Bərdə şəhərinə köçürüldü.
  4. 4IV əsrdə xristianlıq Albaniyada dövlət dini elan olundu.
  5. 5Albaniyada 52 hərfdən ibarət alban əlifbası yaradıldı.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq